Rok szkolny 2026/2027 otwiera stopniowe wdrażanie nowych podstaw programowych i ramowych planów nauczania. Zmiany obejmą również edukację zdrowotną, żywienie uczniów, działalność poradni psychologiczno-pedagogicznych, doradztwo zawodowe oraz szkolnictwo branżowe. Żadne z tych rozwiązań nie wchodzi jednak w życie od razu we wszystkich klasach — reforma ma charakter wieloletni i rocznikowy.
Poniższe zestawienie uwzględnia akty prawne ogłoszone oraz rozporządzenia podpisane i przekazane do ogłoszenia według stanu prawnego na dzień 28 lipca 2026 r.
Nowe podstawy programowe w przedszkolach oraz klasach I i IV
Od 1 września 2026 r. nowa podstawa programowa wychowania przedszkolnego obejmie wszystkie dzieci korzystające z wychowania przedszkolnego — zarówno w przedszkolach, jak i w oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych oraz innych formach wychowania przedszkolnego. Wśród przyjętych rozwiązań znalazło się m.in. ograniczenie korzystania z narzędzi ekranowych wyłącznie do celów dydaktycznych oraz nadanie większego znaczenia praktycznym doświadczeniom edukacyjnym.
W szkołach podstawowych reforma rozpocznie się natomiast wyłącznie w klasach I i IV. Uczniowie klas II, III oraz V–VIII będą w roku szkolnym 2026/2027 kontynuować realizację dotychczasowej podstawy programowej. W praktyce oznacza to, że przez kilka najbliższych lat w jednej szkole będą równolegle funkcjonować dwa porządki programowe. Wyjątkiem jest nowa podstawa programowa dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, która od 1 września 2026 r. obejmie od razu wszystkie klasy.
Podstawę tę określa rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 11 marca 2026 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym (Dz.U. poz. 378).
Nowy ramowy plan nauczania w klasach I i IV
Zmianom programowym towarzyszą nowe ramowe plany nauczania. W klasie I tygodniowy wymiar obowiązkowych zajęć edukacyjnych wzrasta z 20 do 21 godzin. W klasie IV pojawiają się natomiast trzy godziny przyrody oraz dwie godziny zajęć praktyczno-technicznych tygodniowo — nowy przedmiot przyroda zastąpi w klasach IV–VI dotychczasowe treści, a zajęcia praktyczno-techniczne wejdą w miejsce techniki.
Ustawodawca przewidział przy tym określony sposób organizacji tych zajęć: zajęcia praktyczno-techniczne zestawia się w tygodniowym rozkładzie w blokach dwugodzinnych, a przyrodę — w blokach obejmujących co najmniej dwie kolejne godziny. Rozwiązanie to ma umożliwić uczniom realizację zadań i projektów wymagających większej ilości czasu.
Nowy ramowy plan, podobnie jak nowa podstawa programowa, wchodzi w życie rocznikowo. Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji z dnia 12 marca 2026 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (Dz.U. poz. 380):
[…] stosuje się od roku szkolnego 2026/2027 w klasach I i IV szkoły podstawowej, a w latach następnych również w kolejnych klasach tej szkoły.
Szkoły powinny zatem przygotować arkusze organizacyjne i plany lekcji z uwzględnieniem stopniowego charakteru reformy — w roku szkolnym 2026/2027 nowy plan obejmuje wyłącznie klasy I i IV.
Tydzień projektowy — na razie nieobowiązkowy
Nowe przepisy przewidują realizację tygodnia projektowego, w trakcie którego uczniowie pracują w grupach nad międzyprzedmiotowymi projektami edukacyjnymi zamiast uczestniczyć w zajęciach klasowo-lekcyjnych. Nie oznacza to jednak, że każda szkoła podstawowa będzie musiała zorganizować go już we wrześniu 2026 r.
W roku szkolnym 2026/2027 tydzień projektowy pozostaje fakultatywny — szkoła może go przeprowadzić w klasach IV–VIII, ale nie ma takiego obowiązku. Obowiązek rozpocznie się dopiero w roku szkolnym 2027/2028 i początkowo obejmie klasy IV i V, by w kolejnych latach objąć stopniowo wyższe roczniki — docelowo, od roku szkolnego 2030/2031, klasy IV–VIII. Poradnik dotyczący organizacji tygodnia projektowego przygotowuje Instytut Badań Edukacyjnych.
Edukacja zdrowotna przedmiotem obowiązkowym
Od 1 września 2026 r. edukacja zdrowotna staje się przedmiotem obowiązkowym w klasach IV–VIII szkoły podstawowej oraz w szkołach ponadpodstawowych. W szkole podstawowej przewidziano jedną godzinę tygodniowo, przy czym roczny wymiar zostaje pomniejszony o jedną godzinę w klasach IV–VI oraz o dwie godziny w klasach VII i VIII. W klasie VIII zajęcia mają zakończyć się najpóźniej z końcem stycznia.
W liceach ogólnokształcących, technikach i branżowych szkołach I stopnia edukacja zdrowotna będzie realizowana po jednej godzinie tygodniowo w dwóch klasach wybranych przez dyrektora spośród wariantów wskazanych w przepisach (klasy I i II albo II i III, albo I i III), z pomniejszeniem wymiaru o trzy godziny w każdej z tych klas. Wymiar godzin przedmiotu określa rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 22 lipca 2026 r. w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (przekazane do ogłoszenia), a zmiany w podstawie programowej wprowadza rozporządzenie z dnia 8 lipca 2026 r. (Dz.U. poz. 958).
Od obowiązkowej edukacji zdrowotnej należy odróżnić nieobowiązkowy przedmiot edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne, którego wymiar określono w rozporządzeniu Ministra Edukacji z dnia 17 lipca 2026 r. (Dz.U. poz. 966). Uczeń niepełnoletni nie bierze w nim udziału, jeżeli jego rodzice zgłoszą dyrektorowi szkoły pisemną rezygnację; uczeń pełnoletni — jeżeli sam złoży taką rezygnację na piśmie. Przed rozpoczęciem zajęć nauczyciel wraz z wychowawcą przeprowadza co najmniej jedno spotkanie informacyjne z rodzicami uczniów niepełnoletnich oraz z uczniami pełnoletnimi, a za jego zorganizowanie odpowiada dyrektor szkoły.
Nowe zasady żywienia w szkołach i przedszkolach
Od 1 września 2026 r. zacznie obowiązywać nowe rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 lutego 2026 r. w sprawie żywienia dzieci i młodzieży (tzw. rozporządzenie „sklepikowe”, Dz.U. poz. 197), które zastąpi regulację z 26 lipca 2016 r.
Nowe przepisy przewidują m.in. posiłek obiadowy w pełni roślinny — przygotowany na bazie nasion roślin strączkowych — co najmniej raz w tygodniu, a także zupy na wywarach warzywnych co najmniej dwa razy w tygodniu. Ograniczona zostaje ilość cukru dodawanego do napojów przygotowywanych w stołówkach, a większe znaczenie zyskują produkty pełnoziarniste, sezonowe i lokalne oraz woda jako napój pierwszego wyboru. Rozporządzenie wprowadza również zamknięty katalog grup środków spożywczych dopuszczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży — obejmujący także automaty vendingowe — i likwiduje wcześniejszą kategorię „inne”, która pozwalała na sprzedaż produktów o niższej wartości odżywczej.
Nowe zasady wydawania orzeczeń i ocena funkcjonowania ucznia
Od 1 września 2026 r. orzeczenia i opinie dotyczące dzieci i uczniów niesłyszących, słabosłyszących, niewidomych, słabowidzących oraz z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera, będą wydawane przez publiczne poradnie psychologiczno-pedagogiczne właściwe ze względu na teren działania. Poradnie specjalistyczne, które dotychczas realizowały te zadania, będą mogły nadal je wykonywać, o ile organ prowadzący określi dla nich odpowiedni teren działalności.
Od nowego roku szkolnego przedszkola, szkoły i placówki zostaną objęte obowiązkiem przeprowadzania oceny funkcjonowania dziecka lub ucznia oraz przekazywania poradni informacji o jego funkcjonowaniu; informacje te będą uwzględniane w toku diagnozy poprzedzającej wydanie orzeczenia. Rozwiązania te wynikają z rozporządzenia Ministra Edukacji z dnia 2 marca 2026 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz.U. poz. 428); pozostałe zmiany, w tym w składzie zespołu orzekającego, wchodzą w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia.
Doradztwo zawodowe: sztuczna inteligencja i prognozy rynku pracy
Od 1 września 2026 r. zmieniają się treści programowe z zakresu doradztwa zawodowego. Uczniowie mają korzystać z aktualnych prognoz zapotrzebowania na pracowników, poznawać Zintegrowany System Kwalifikacji oraz wykorzystywać cyfrowe narzędzia do wyszukiwania ofert pracy i informacji o zawodach.
Wśród nowych efektów kształcenia, wprowadzonych na mocy rozporządzenia Ministra Edukacji z dnia 20 stycznia 2026 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. poz. 73), znalazło się wymaganie, zgodnie z którym uczeń:
rozpoznaje wpływ nowych technologii, w tym sztucznej inteligencji, na zmiany w zawodach i formach zatrudnienia.
Szkoły powinny uwzględnić zmienione treści przy opracowywaniu programu realizacji doradztwa zawodowego oraz wewnątrzszkolnego systemu doradztwa zawodowego na rok szkolny 2026/2027. Warto pamiętać, że jedna ze zmian obowiązuje już wcześniej — rozszerzenie katalogu miejsc, w których można organizować wizyty zawodoznawcze, weszło w życie z dniem następującym po ogłoszeniu rozporządzenia.
Jedenaście nowych zawodów w szkolnictwie branżowym
Od 1 września 2026 r. klasyfikacja zawodów szkolnictwa branżowego zostaje rozszerzona o jedenaście zawodów — w branżach mechaniki precyzyjnej, ogrodniczej oraz teleinformatycznej. Wprowadza je rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 20 marca 2026 r. (Dz.U. poz. 404).
Wśród nowych zawodów znalazły się m.in. monter optoelektroniki, technik optoelektroniki, technik optyki okularowej, agroogrodnik, ogrodnik terenów zieleni, technik agroogrodnictwa, technik architektury krajobrazu i arborystyki oraz technik cyberbezpieczeństwa. Odpowiadające im podstawy programowe kształcenia w zawodach określa odrębne rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 22 czerwca 2026 r. (oczekujące na publikację w Dzienniku Ustaw); będą one stosowane od klas pierwszych, a w szkołach policealnych — od pierwszego semestru. Wyjątek stanowi technik aranżacji florystycznych, którego podstawa programowa wejdzie w życie dopiero 1 września 2029 r.
Podsumowanie
Od 1 września 2026 r. szkoły rozpoczynają wieloletni proces wdrażania zmian, a nie jednorazową wymianę wszystkich programów i planów nauczania. Największego nakładu przygotowań wymagać będą: równoległa realizacja dotychczasowych i nowych podstaw programowych, organizacja obowiązkowej edukacji zdrowotnej, dostosowanie żywienia oraz aktualizacja dokumentacji dotyczącej doradztwa zawodowego i pomocy psychologiczno-pedagogicznej.
Źródła
- Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 11 marca 2026 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym (Dz.U. poz. 378)
- Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 12 marca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (Dz.U. poz. 380)
- Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 8 lipca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym (Dz.U. poz. 958)
- Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 17 lipca 2026 r. w sprawie sposobu nauczania szkolnego oraz zakresu treści dotyczących wiedzy o życiu seksualnym człowieka, o zasadach świadomego i odpowiedzialnego rodzicielstwa, o wartości rodziny, życia w fazie prenatalnej oraz metodach i środkach świadomej prokreacji zawartych w podstawie programowej kształcenia ogólnego (Dz.U. poz. 966)
- Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 22 lipca 2026 r. w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (przekazane do ogłoszenia)
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 lutego 2026 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach (Dz.U. poz. 197)
- Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 2 marca 2026 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz.U. poz. 428)
- Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 20 stycznia 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. poz. 73)
- Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 20 marca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ogólnych celów i zadań kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego oraz klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego (Dz.U. poz. 404)
- Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 22 czerwca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego oraz dodatkowych umiejętności zawodowych w zakresie wybranych zawodów szkolnictwa branżowego (oczekuje na publikację w Dzienniku Ustaw)