Przegląd techniczny szkoły przed rozpoczęciem roku szkolnego

Przed rozpoczęciem roku szkolnego dyrektor powinien spojrzeć na budynek szkoły nie tylko organizacyjnie, ale także formalnie: przez pryzmat bezpieczeństwa, higieny, stanu technicznego obiektu i dokumentacji. Nie chodzi wyłącznie o estetykę sal czy przygotowanie planu lekcji, lecz o potwierdzenie, że uczniowie i pracownicy mogą bezpiecznie korzystać z budynku, terenu szkoły, instalacji, urządzeń oraz wyposażenia.

Roczna kontrola BHP szkoły to obowiązek dyrektora

Podstawowym aktem dla dyrektora jest rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach. Zgodnie z nim dyrektor odpowiada za zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pobytu w szkole oraz uczestnictwa w zajęciach organizowanych także poza obiektami szkoły.

Obecne brzmienie przepisów nie wskazuje sztywnej daty 1 września, ale nakazuje przeprowadzenie kontroli co najmniej raz w roku. Z punktu widzenia organizacji pracy szkoły moment przed rozpoczęciem zajęć jest najbardziej racjonalny, bo pozwala wykryć usterki, zaplanować naprawy i nie dopuścić do rozpoczęcia zajęć w miejscach stwarzających zagrożenie.

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 31 grudnia 2002 r., § 3 ust. 1:

„Dyrektor, co najmniej raz w roku, dokonuje kontroli zapewniania bezpiecznych i higienicznych warunków korzystania z obiektów należących do szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, oraz określa kierunki ich poprawy.”

Protokół z przeglądu szkoły nie jest formalnością

Kontrola BHP powinna zakończyć się protokołem. Dokument ma znaczenie organizacyjne i dowodowe: pokazuje, kto uczestniczył w kontroli, jakie ustalenia poczyniono i jakie kierunki poprawy wskazano. Kopię protokołu dyrektor przekazuje organowi prowadzącemu, co ma szczególne znaczenie wtedy, gdy usunięcie nieprawidłowości wymaga środków finansowych, prac remontowych lub decyzji po stronie organu.

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 31 grudnia 2002 r., § 3 ust. 2:

„Z ustaleń kontroli sporządza się protokół, który podpisują osoby biorące w niej udział. Kopię protokołu dyrektor przekazuje organowi prowadzącemu.”

Kontrole budowlane szkoły: roczne, pięcioletnie i szczególne terminy

Roczna kontrola BHP dyrektora nie zastępuje okresowych kontroli obiektu budowlanego. Prawo budowlane nakłada obowiązki na właściciela lub zarządcę obiektu. W szkole oznacza to konieczność dopilnowania, aby dokumentacja przeglądów budynku była aktualna, a ustalenia z poprzednich kontroli zostały wykonane.

Prawo budowlane przewiduje m.in. kontrolę okresową co najmniej raz w roku oraz kontrolę co najmniej raz na 5 lat. Ta druga obejmuje także sprawdzenie stanu technicznego i przydatności do użytkowania obiektu, estetyki obiektu i jego otoczenia, a także badanie instalacji elektrycznej i piorunochronnej w określonym zakresie. W przypadku budynków o powierzchni zabudowy przekraczającej 2000 m² oraz innych obiektów budowlanych o powierzchni dachu przekraczającej 1000 m² przepisy wskazują kontrole co najmniej dwa razy w roku: do 31 maja i do 30 listopada.

Ustawa z 7 lipca 1994 r. — Prawo budowlane, art. 62 ust. 1 pkt 1:

„Obiekty budowlane powinny być w czasie ich użytkowania poddawane przez właściciela lub zarządcę kontroli: okresowej, co najmniej raz w roku, polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego (…)”

Ochrona przeciwpożarowa i drogi ewakuacyjne przed nowym rokiem

Przed rozpoczęciem roku szkolnego dyrektor powinien zweryfikować także elementy związane z ochroną przeciwpożarową i ewakuacją. Rozporządzenie BHP wymaga, aby plan ewakuacji szkoły był umieszczony w widocznym miejscu, a drogi ewakuacyjne były oznaczone w sposób wyraźny i trwały.

Osobną podstawą jest rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków. Wynika z niego, że urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice podlegają przeglądom technicznym oraz czynnościom konserwacyjnym zgodnie z zasadami określonymi m.in. w dokumentacji techniczno-ruchowej i instrukcjach producentów, nie rzadziej niż raz w roku. Węże hydrantów wewnętrznych powinny być raz na 5 lat poddawane próbie ciśnieniowej.

Teren szkoły, sanitariaty, sale i wyposażenie

Kontrola przed rozpoczęciem roku szkolnego powinna objąć nie tylko sale lekcyjne, ale również teren szkoły, ciągi komunikacyjne, boiska, szatnie, sanitariaty, schody, pracownie, kuchnie i jadalnie. Rozporządzenie BHP wskazuje m.in. obowiązek ogrodzenia terenu szkoły, zapewnienia właściwego oświetlenia, równej nawierzchni dróg, przejść i boisk oraz zabezpieczenia studzienek i innych zagłębień.

Po zmianie przepisów z 2024 r. w pomieszczeniach sanitarnohigienicznych trzeba zapewnić ciepłą i zimną bieżącą wodę oraz środki higieny osobistej, w szczególności mydło do rąk, ręczniki papierowe lub suszarki do rąk oraz papier toaletowy. To element, który powinien być częścią realnej kontroli przygotowania szkoły do pracy, a nie wyłącznie sprawdzeniem technicznym budynku.

Gdy miejsce lub wyposażenie stwarza zagrożenie

Najbardziej praktyczny wniosek dla dyrektora wynika z przepisu dotyczącego rozpoczęcia zajęć. Jeżeli pomieszczenie, inne miejsce prowadzenia zajęć albo wyposażenie stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa, zajęć nie wolno rozpoczynać. Jeżeli zagrożenie ujawni się w czasie zajęć, należy je przerwać i wyprowadzić osoby pozostające pod opieką szkoły z zagrożonego miejsca.

Dlatego przegląd techniczny szkoły przed rokiem szkolnym powinien kończyć się konkretną decyzją organizacyjną: które miejsca są gotowe do użytkowania, które wymagają napraw, które należy czasowo wyłączyć i jakie działania trzeba niezwłocznie zgłosić organowi prowadzącemu.

Najważniejsza zasada dla dyrektora

Dobrze przygotowany przegląd szkoły przed rozpoczęciem roku szkolnego łączy trzy obszary: kontrolę BHP dyrektora, aktualność przeglądów budowlanych oraz sprawdzenie ochrony przeciwpożarowej i warunków higienicznych. Sama obecność protokołów nie wystarczy, jeżeli z dokumentów wynikają niewykonane zalecenia. Dla dyrektora najważniejsze jest potwierdzenie, że szkoła jest gotowa do bezpiecznego przyjęcia uczniów i pracowników.