Dyrektor i wicedyrektor szkoły objęci przepisami urlopowymi Karty Nauczyciela mają prawo do 35 dni roboczych urlopu wypoczynkowego w roku kalendarzowym. Korzystają z niego według planu urlopów, dlatego ferie zimowe i wakacje nie oznaczają dla nich automatycznie wolnego od pracy.
Komu przysługuje 35 dni urlopu dyrektora i wicedyrektora
Zgodnie z art. 64 ust. 2a Karty Nauczyciela:
Dyrektorowi i wicedyrektorowi szkoły oraz nauczycielowi pełniącemu inne stanowisko kierownicze w szkole, a także nauczycielowi, który przez okres co najmniej 10 miesięcy pełni obowiązki kierownicze w zastępstwie nauczyciela, któremu powierzono stanowisko kierownicze, przysługuje prawo do urlopu wypoczynkowego w wymiarze 35 dni roboczych w czasie ustalonym w planie urlopów.
Przepis obejmuje więc nie tylko dyrektora i wicedyrektora, lecz także nauczycieli zajmujących inne stanowiska kierownicze oraz nauczycieli, którzy co najmniej 10 miesięcy pełnią obowiązki kierownicze w zastępstwie. W placówkach, w których nie przewidziano ferii szkolnych, np. w przedszkolach, wymiar 35 dni roboczych wynika także z art. 64 ust. 3 Karty Nauczyciela. Osoba zajmująca stanowisko kierownicze nie otrzymuje z tego powodu dwóch odrębnych pul urlopu.
Zasady te dotyczą nauczycieli objętych przepisami urlopowymi Karty Nauczyciela, przede wszystkim w szkołach i przedszkolach prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego. Art. 64 Karty Nauczyciela nie ma zastosowania do nauczycieli szkół niepublicznych ani szkół publicznych prowadzonych przez osoby fizyczne lub osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego – art. 91b ust. 2 Karty Nauczyciela nie wymienia go wśród przepisów stosowanych do tych nauczycieli. Dyrektor niebędący nauczycielem również nie nabywa na tej podstawie 35 dni. W tych przypadkach stosuje się co do zasady art. 154 § 1 Kodeksu pracy: 20 albo 26 dni, zależnie od stażu urlopowego, chyba że umowa o pracę lub przepisy wewnętrzne pracodawcy przewidują korzystniejsze warunki.
Jak liczyć dni urlopu i czy obniżone pensum zmniejsza jego wymiar
Urlopu udziela się na dni, które są dla pracownika dniami pracy zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy. Wynika to z art. 154² § 1 Kodeksu pracy, stosowanego na podstawie art. 91c ust. 1 Karty Nauczyciela. Przy rozkładzie od poniedziałku do piątku tydzień urlopu pomniejsza pulę o pięć dni. Wolnych sobót, niedziel i świąt nie odlicza się od przysługującego wymiaru. Karta Nauczyciela określa wymiar urlopu kadry kierowniczej w dniach roboczych i nie wprowadza dobowej normy czasu pracy nauczyciela, dlatego w praktyce urlop dyrektora i wicedyrektora rozlicza się w dniach, a nie w godzinach.
Obniżenie pensum z tytułu funkcji kierowniczej nie zmniejsza urlopu. Mniejsza liczba obowiązkowych godzin zajęć, przewidziana w art. 42 ust. 6 Karty Nauczyciela, dotyczy pensum, a nie wymiaru zatrudnienia – nie oznacza więc pracy na części etatu. Dyrektor lub wicedyrektor zatrudniony w pełnym wymiarze zachowuje roczny wymiar 35 dni.
Inaczej ustala się uprawnienie przy nawiązaniu lub ustaniu stosunku pracy w trakcie roku kalendarzowego. Art. 64 ust. 5a i 5b Karty Nauczyciela przewiduje wtedy wymiar proporcjonalny do przepracowanego okresu, ustalany zgodnie z odrębnymi przepisami, czyli według zasad Kodeksu pracy (art. 155¹).
Przepisy nie rozstrzygają natomiast wprost, jak rozliczyć urlop, gdy nauczyciel obejmuje stanowisko kierownicze albo przestaje je zajmować w trakcie roku, a jego stosunek pracy trwa nadal. W publikacjach branżowych prezentowane są w tej sprawie różne podejścia – od proporcjonalnego rozliczenia okresu pełnienia funkcji po przyjęcie pełnego wymiaru nabytego z początkiem roku kalendarzowego. Bezpieczniejszym rozwiązaniem jest uzgodnienie sposobu rozliczenia z organem prowadzącym i udokumentowanie go w aktach osobowych, zanim zostanie zaplanowany urlop na dany rok.
Termin urlopu, jego podział i osoba udzielająca zgody
Dyrektor i wicedyrektor mogą korzystać z urlopu także w czasie zajęć dydaktycznych. Karta Nauczyciela wprost wskazuje, że urlop ten przysługuje w czasie ustalonym w planie urlopów. W sprawach nieuregulowanych Kartą Nauczyciela stosuje się Kodeks pracy, w tym art. 163 § 1, zgodnie z którym przy ustalaniu planu uwzględnia się wnioski pracowników i konieczność zapewnienia normalnego toku pracy. W praktyce oznacza to, że dyrektor i wicedyrektor nie powinni planować wypoczynku w tym samym terminie, tak aby szkoła przez cały czas miała osobę kierującą jej pracą.
Urlopu wicedyrektorowi udziela dyrektor szkoły jako kierownik zakładu pracy. W szkole prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego czynności z zakresu prawa pracy wobec dyrektora wykonuje organ prowadzący – odpowiednio wójt, burmistrz, prezydent miasta, starosta albo marszałek województwa. Wynika to z art. 10 ust. 1 pkt 6 i art. 29 ust. 1 pkt 3 Prawa oświatowego. Dyrektor nie udziela więc urlopu sam sobie – wniosek urlopowy kieruje do organu prowadzącego albo do osoby, którą organ upoważnił do tych czynności.
Na wniosek pracownika urlop można podzielić na części. Zgodnie z art. 162 Kodeksu pracy co najmniej jedna część wypoczynku powinna trwać nie mniej niż 14 kolejnych dni kalendarzowych. W praktyce przyjmuje się, że do tego okresu wlicza się także dni wolne od pracy, np. soboty i niedziele, przypadające bezpośrednio przed dniami urlopu, w ich trakcie i po nich. Czterotygodniowa gwarancja nieprzerwanego urlopu z art. 64 ust. 4 Karty Nauczyciela odnosi się do urlopu określonego w ust. 1, czyli urlopu w czasie ferii, a nie do kierowniczej puli 35 dni.
Choroba a zaplanowany urlop wypoczynkowy
Jeżeli choroba uniemożliwia rozpoczęcie urlopu, urlop przesuwa się na termin późniejszy. Jeżeli część urlopu nie została wykorzystana z powodu choroby, niewykorzystane dni udziela się później. Art. 66a ust. 1–3 Karty Nauczyciela obejmuje dyrektora i wicedyrektora oraz wskazuje również inne przyczyny, m.in. urlop macierzyński, uzupełniający urlop macierzyński i urlop dla poratowania zdrowia. Katalog przyczyn uzasadniających przesunięcie urlopu ma charakter otwarty. Przy rozliczeniu należy sprawdzić, czy okres niezdolności do pracy rzeczywiście pokrywał się z zaplanowanym urlopem.
Urlop na żądanie i termin udzielenia zaległych dni
Karta Nauczyciela nie reguluje urlopu na żądanie, dlatego na podstawie art. 91c ust. 1 Karty Nauczyciela przyjmuje się, że dyrektorowi i wicedyrektorowi korzystającym z urlopu według planu przysługuje on na zasadach art. 167² Kodeksu pracy. W ten sposób można wykorzystać do czterech dni w roku kalendarzowym. Dni te nie są dodatkowym urlopem, lecz częścią rocznego wymiaru 35 dni. Plan urlopów ich nie obejmuje (art. 163 § 1 Kodeksu pracy), a żądanie należy zgłosić najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu.
Niewykorzystany urlop przechodzi na kolejny rok. Art. 168 Kodeksu pracy nakazuje udzielić zaległego urlopu najpóźniej do 30 września następnego roku kalendarzowego. Dla zaległości z 2026 r. będzie to 30 września 2027 r. Termin ten nie dotyczy części urlopu odpowiadającej niewykorzystanemu urlopowi na żądanie. Upływ tego terminu nie powoduje utraty prawa do urlopu – roszczenie o jego udzielenie przedawnia się na zasadach ogólnych z art. 291 § 1 Kodeksu pracy, a zaległe dni należy udzielić niezwłocznie.
Co pomniejsza pulę 35 dni, a co jej nie dotyczy
Nie każda nieobecność dyrektora lub wicedyrektora zmniejsza roczny wymiar urlopu wypoczynkowego. Urlop na żądanie jest częścią puli 35 dni, natomiast zwolnienie na opiekę nad dzieckiem, zwolnienie z powodu siły wyższej, urlop opiekuńczy i zwolnienia okolicznościowe są odrębnymi uprawnieniami, które przysługują niezależnie od urlopu wypoczynkowego. Ponieważ Karta Nauczyciela ich nie reguluje, stosuje się do nich przepisy Kodeksu pracy i aktów wykonawczych.
| Rodzaj urlopu lub zwolnienia | Wymiar | Z jakiej puli? | Wyjaśnienie |
|---|---|---|---|
| Urlop wypoczynkowy | 35 dni roboczych rocznie | Podstawowa pula 35 dni | Płatny urlop udzielany w czasie ustalonym w planie urlopów (art. 64 ust. 2a Karty Nauczyciela). |
| Urlop na żądanie | Do 4 dni rocznie | W ramach 35 dni | Każdy wykorzystany dzień pomniejsza pulę urlopu wypoczynkowego. Żądanie zgłasza się najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu (art. 167² Kodeksu pracy). |
| Nieprzerwany wypoczynek przy podziale urlopu | Co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych | W ramach urlopu wypoczynkowego | To zasada podziału urlopu, a nie dodatkowy urlop. Z puli odlicza się tylko dni pracy; w praktyce do 14 dni wypoczynku wlicza się również przypadające w tym okresie dni wolne (art. 162 Kodeksu pracy). |
| Urlop zaległy | Według niewykorzystanego salda | Z puli poprzedniego roku lub wcześniejszych lat | Wykorzystuje się go obok bieżących 35 dni. Należy go udzielić najpóźniej do 30 września następnego roku kalendarzowego (art. 168 Kodeksu pracy). |
| Zwolnienie na opiekę nad dzieckiem do 14 lat | 2 dni albo 16 godzin rocznie | Osobny limit, poza pulą 35 dni | Płatne. Limit nie zależy od liczby dzieci. Jeżeli oboje rodzice lub opiekunowie są zatrudnieni, z uprawnienia może w danym roku korzystać tylko jedno z nich (art. 188 Kodeksu pracy). |
| Zwolnienie z powodu siły wyższej | 2 dni albo 16 godzin rocznie | Osobny limit, poza pulą 35 dni | Płatne w wysokości połowy wynagrodzenia. Przysługuje w pilnych sprawach rodzinnych spowodowanych chorobą lub wypadkiem, jeżeli niezbędna jest natychmiastowa obecność pracownika (art. 148¹ Kodeksu pracy). |
| Urlop opiekuńczy | 5 dni rocznie | Osobny limit, poza pulą 35 dni | Bezpłatny. Służy zapewnieniu osobistej opieki lub wsparcia z poważnych względów medycznych synowi, córce, matce, ojcu, małżonkowi albo osobie zamieszkującej w tym samym gospodarstwie domowym (art. 173¹ Kodeksu pracy). |
| Zwolnienie okolicznościowe, potocznie urlop okolicznościowy | 1 albo 2 dni na określone zdarzenie | Poza pulą 35 dni | Płatne. Przykładowo: 2 dni na własny ślub, urodzenie dziecka albo zgon i pogrzeb małżonka, dziecka lub rodzica; 1 dzień na ślub dziecka albo zgon i pogrzeb m.in. rodzeństwa, teściów lub dziadków (§ 15 Rozporządzenia w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy). |
Przed ustaleniem terminów wypoczynku warto sprawdzić wymiar należny za dany rok oraz saldo zaległych dni. Plan urlopów powinien zapewniać zarówno realną możliwość wykorzystania urlopu, jak i ciągłość kierowania szkołą.
Źródła
- Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela: https://eli.gov.pl/api/acts/DU/1982/19/text/U/D19820019Lj.pdf
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy: https://eli.gov.pl/api/acts/DU/1974/141/text/U/D19740141Lj.pdf
- Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 820): https://eli.gov.pl/api/acts/DU/2026/820/text/U/D20260820Lj.pdf
- Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1632): https://eli.gov.pl/api/acts/DU/2014/1632/text.html