Podręczniki od września 2026 r. Które klasy obejmie zmiana?

Od roku szkolnego 2026/2027 szkoły podstawowe muszą rozdzielić dwie sprawy: zmianę podręczników wynikającą z nowej podstawy programowej oraz zakup podręczników finansowany z dotacji celowej. Nowe podręczniki związane z reformą programową dotyczą w pierwszej kolejności klas I i IV szkoły podstawowej. Osobno w 2026 r. dotacja celowa na podręczniki i materiały edukacyjne obejmuje wszystkich uczniów klas I, IV i VII, a na materiały ćwiczeniowe — uczniów klas I–VIII.

Nowa podstawa programowa od września 2026 obejmuje klasy I i IV

Najważniejsza zmiana od 1 września 2026 r. dotyczy wejścia w życie nowej podstawy programowej w szkole podstawowej. Nie obejmuje ona od razu wszystkich klas. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji z 11 marca 2026 r. wdrażanie rozpoczyna się w klasach I i IV, a dopiero w kolejnych latach obejmie następne klasy szkoły podstawowej.

Z rozporządzenia Ministra Edukacji z 11 marca 2026 r., § 4 ust. 1 pkt 1:

„roku szkolnego 2026/2027 w klasach I i IV szkoły podstawowej”

Oznacza to, że jeżeli mówimy o zmianie podręczników z powodu nowej podstawy programowej, odpowiedź brzmi: klasy I i IV szkoły podstawowej.

Klasy II, III oraz V–VIII pozostają jeszcze przy dotychczasowej podstawie

W roku szkolnym 2026/2027 nowa podstawa programowa nie obejmie automatycznie klas II, III oraz V–VIII szkoły podstawowej. Rozporządzenie wskazuje, że w tych klasach stosuje się jeszcze dotychczasową podstawę programową z 2017 r.

Z rozporządzenia Ministra Edukacji z 11 marca 2026 r., § 4 ust. 2 pkt 1:

„Dotychczasową podstawę programową kształcenia ogólnego dla szkół podstawowych (…) stosuje się w roku szkolnym: 1) 2026/2027 w klasach II, III i V–VIII szkoły podstawowej”

To ważne dla dyrektora i zespołów nauczycieli, ponieważ sama reforma programowa nie daje podstawy do traktowania wszystkich klas jako objętych wymianą podręczników od września 2026 r. Wyjątkiem w harmonogramie jest edukacja dla bezpieczeństwa w klasie VIII, ale dopiero od roku szkolnego 2027/2028.

Dotacja celowa w 2026 r. obejmuje klasy I, IV i VII

Drugim elementem jest dotacja celowa. Ministerstwo Edukacji wskazało, że w 2026 r. szkoły podstawowe mogą wnioskować o dotację celową na podręczniki i materiały edukacyjne dla wszystkich uczniów klas I, IV i VII oraz na materiały ćwiczeniowe dla wszystkich uczniów klas I–VIII.

Z tego wynika praktyczne rozróżnienie organizacyjne: klasy I i IV łączą się z nową podstawą programową, natomiast klasa VII pojawia się w 2026 r. w kontekście dotacji celowej na podręczniki i materiały edukacyjne, a nie jako klasa objęta od września 2026 r. nową podstawą programową.

Trzyletni zestaw podręczników ogranicza dowolność zmian

Przy planowaniu zmian nie wystarczy sprawdzić tylko harmonogramu reformy i dotacji. Ustawa wskazuje, że zestaw podręczników lub materiałów edukacyjnych ustala dyrektor szkoły na podstawie propozycji zespołów nauczycieli, po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej i rady rodziców. Ten zestaw ma obowiązywać przez określony czas.

Z ustawy — Prawo oświatowe, art. 22ab ust. 4 pkt 1:

„zestaw podręczników lub materiałów edukacyjnych obowiązujący we wszystkich oddziałach danej klasy przez co najmniej trzy lata szkolne”

Dlatego zmiana podręcznika w danej klasie nie powinna być traktowana jako swobodna decyzja podejmowana co roku. Przepisy dopuszczają także zmianę w zestawie, jeżeli nie ma możliwości zakupu danego podręcznika, materiału edukacyjnego lub materiału ćwiczeniowego, oraz uzupełnienie zestawu.

Jak czytać to w szkole przed rokiem 2026/2027

Dla dyrektora szkoły najbezpieczniejszy wniosek jest następujący: od września 2026 r. nowe podręczniki wynikające z nowej podstawy programowej należy planować dla klas I i IV szkoły podstawowej. W klasie VII można analizować zmianę lub zakup podręczników w związku z dotacją celową, ale nie należy uzasadniać tego wejściem nowej podstawy programowej dla tej klasy.

W pozostałych klasach szkoła powinna zachować ostrożność. Jeżeli nie zachodzi szczególna przesłanka wynikająca z przepisów, należy uwzględnić trzyletni okres obowiązywania zestawu podręczników oraz to, że w roku szkolnym 2026/2027 klasy II, III i V–VIII realizują jeszcze dotychczasową podstawę programową.

Podsumowując: od września 2026 r. zmiana podręczników związana z reformą dotyczy klas I i IV szkoły podstawowej; dotacja celowa na podręczniki i materiały edukacyjne w 2026 r. obejmuje klasy I, IV i VII; materiały ćwiczeniowe obejmują klasy I–VIII.