Kto może uczyć edukacji zdrowotnej i przyrody od 1 września 2026 r.? Nowe kwalifikacje nauczycieli

Autor:Mockingbird

20 sierpnia 2026 r. Ministerstwo Edukacji Narodowej poinformowało o podpisaniu nowelizacji rozporządzenia w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli. Zmiany mają wejść w życie 1 września 2026 r. i dotyczą m.in. edukacji zdrowotnej, nowego przedmiotu edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne oraz przyrody. Dla dyrektorów kluczowe jest rozróżnienie kwalifikacji do dwóch odrębnych przedmiotów związanych z edukacją zdrowotną – ich katalogi, mimo pozornego podobieństwa, nie są identyczne.

Nowe kwalifikacje nauczycieli od 1 września 2026 r.

Podstawą do szczegółowego określania kwalifikacji nauczycieli jest Karta Nauczyciela. To na jej podstawie minister właściwy do spraw oświaty i wychowania określa w rozporządzeniu wymagania dotyczące poziomu i zakresu wykształcenia nauczycieli w poszczególnych typach szkół i placówek.

Delegację ustawową do wydania takiego rozporządzenia zawiera art. 9 ust. 2 Karty Nauczyciela, zgodnie z którym minister:

w drodze rozporządzenia, określa szczegółowe kwalifikacje wymagane od nauczycieli

Nowelizacja podpisana w sierpniu 2026 r. uzupełnia obowiązujące rozwiązania przede wszystkim w związku ze zmianami wprowadzanymi od roku szkolnego 2026/2027. Zgodnie z komunikatem MEN, resort rozróżnia przy tym obowiązkową edukację zdrowotną bez modułu dotyczącego zdrowia seksualnego oraz odrębny, fakultatywny przedmiot edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne.

Kto może uczyć edukacji zdrowotnej od września 2026 r.?

Katalog osób posiadających kwalifikacje do nauczania edukacji zdrowotnej został określony już rozporządzeniem z sierpnia 2025 r. Obejmuje on osoby, które ukończyły odpowiednie studia w zakresie edukacji zdrowotnej albo studia w innym zakresie wraz ze studiami podyplomowymi z edukacji zdrowotnej i posiadają wymagane przygotowanie pedagogiczne.

Kwalifikacje posiadają również nauczyciele mający kwalifikacje do nauczania biologii, przyrody lub wychowania fizycznego, a także nauczyciele psycholodzy. Oznacza to, że psycholog spełniający wymagania kwalifikacyjne do zajmowania stanowiska nauczyciela psychologa może prowadzić edukację zdrowotną.

Przepisy obejmują ponadto osoby, które ukończyły studia przygotowujące do wykonywania zawodu lekarza, lekarza dentysty, farmaceuty, pielęgniarki, położnej, diagnosty laboratoryjnego, fizjoterapeuty lub ratownika medycznego i posiadają przygotowanie pedagogiczne. Kwalifikacje mogą mieć również absolwenci studiów pierwszego i drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich w zakresie zdrowia publicznego, dietetyki lub żywienia człowieka, jeżeli posiadają przygotowanie pedagogiczne.

Z komunikatu MEN wynika, że od 1 września 2026 r. katalog ten zostanie dodatkowo rozszerzony o nauczycieli posiadających w danym typie szkoły kwalifikacje do nauczania edukacji dla bezpieczeństwa oraz kształcenia obronnego. Warto przy tym pamiętać, że kształcenie obronne ma zastąpić edukację dla bezpieczeństwa w klasie VIII szkoły podstawowej dopiero od roku szkolnego 2027/2028 – do tego czasu obie kwalifikacje (EdB i kształcenie obronne) funkcjonują więc obok siebie jako podstawa uprawnień do edukacji zdrowotnej.

Rozporządzenie Ministra Edukacji z 8 sierpnia 2025 r. wprowadziło już wcześniej możliwość prowadzenia zajęć zespołowo. Zgodnie z § 3a ust. 3 tego rozporządzenia:

Zajęcia z edukacji zdrowotnej mogą być prowadzone przez dwóch lub więcej nauczycieli posiadających kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela edukacji zdrowotnej w danym typie szkoły.

Przepis ten dopuszcza więc prowadzenie edukacji zdrowotnej przez więcej niż jednego nauczyciela, pod warunkiem że każdy z nich legitymuje się wymaganymi kwalifikacjami.

Nauczyciele wychowania do życia w rodzinie zachowali uprawnienia

Osobną grupę stanowią nauczyciele, którzy przed zmianami z 2025 r. posiadali kwalifikacje do nauczania wychowania do życia w rodzinie. Nowelizacja z sierpnia 2025 r. wprost zachowała dla nich możliwość nauczania edukacji zdrowotnej – § 2 rozporządzenia stanowi:

Kwalifikacje do nauczania przedmiotu edukacja zdrowotna posiada również osoba, która na podstawie przepisów dotychczasowych posiadała kwalifikacje do nauczania przedmiotu wychowanie do życia w rodzinie.

Rozwiązanie to zachowuje znaczenie także po zmianach planowanych od września 2026 r. Z komunikatu MEN wynika bowiem, że osoby posiadające wcześniej kwalifikacje do wychowania do życia w rodzinie będą również należały do grupy uprawnionej do nauczania nowego przedmiotu edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne.

Kto może uczyć edukacji zdrowotnej – zdrowia seksualnego?

Od roku szkolnego 2026/2027 pojawi się odrębny, fakultatywny przedmiot edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne. Zgodnie z zapowiedzią MEN kwalifikacje do jego nauczania będą miały osoby, które na podstawie dotychczasowych przepisów posiadają kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela edukacji zdrowotnej.

W tej grupie znajdą się więc m.in. osoby po studiach w zakresie edukacji zdrowotnej, nauczyciele biologii, przyrody i wychowania fizycznego, nauczyciele psycholodzy, wskazani w rozporządzeniu przedstawiciele zawodów medycznych z przygotowaniem pedagogicznym oraz osoby po studiach z zakresu zdrowia publicznego, dietetyki lub żywienia człowieka posiadające przygotowanie pedagogiczne. Uprawnienia otrzymają również osoby, które zgodnie z przepisami obowiązującymi przed 28 sierpnia 2025 r. miały kwalifikacje do nauczania wychowania do życia w rodzinie.

Samo posiadanie kwalifikacji do edukacji dla bezpieczeństwa albo kształcenia obronnego nie będzie natomiast wystarczające do nauczania edukacji zdrowotnej – zdrowia seksualnego. To najważniejsza różnica między katalogiem kwalifikacji do obowiązkowej edukacji zdrowotnej a katalogiem dotyczącym nowego przedmiotu fakultatywnego.

Czy nauczyciel EdB może uczyć edukacji zdrowotnej?

Od 1 września 2026 r. odpowiedź zależy od tego, o który przedmiot chodzi. Nauczyciel posiadający kwalifikacje do edukacji dla bezpieczeństwa będzie mógł uczyć obowiązkowej edukacji zdrowotnej – takie uprawnienie wynika z zapowiedzianego przez MEN rozszerzenia katalogu kwalifikacji.

Nie oznacza to jednak automatycznego uzyskania kwalifikacji do przedmiotu edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne. Z komunikatu resortu wynika, że osoby, których uprawnienie do nauczania edukacji zdrowotnej opiera się wyłącznie na kwalifikacjach do EdB albo kształcenia obronnego, zostały jednoznacznie wyłączone z tego katalogu.

Kto może uczyć przyrody w szkole podstawowej?

Zmiany obejmują również kwalifikacje do nauczania przyrody w szkole podstawowej. Obok osób spełniających wymagania dotyczące wykształcenia odpowiedniego do nauczania przyrody, kwalifikacje do tego przedmiotu będą mieli także nauczyciele biologii, geografii, fizyki oraz chemii.

Oznacza to rozszerzenie możliwości obsady tego przedmiotu o nauczycieli czterech przedmiotów przyrodniczych, pod warunkiem posiadania przez danego nauczyciela kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela odpowiednio biologii, geografii, fizyki lub chemii.

Trzy katalogi kwalifikacji, których nie należy ze sobą utożsamiać

Od września przy obsadzie zajęć znaczenie będzie miało rozróżnienie trzech odrębnych przypadków. Katalog kwalifikacji do obowiązkowej edukacji zdrowotnej będzie szerszy dzięki nauczycielom EdB i kształcenia obronnego. W przypadku fakultatywnej edukacji zdrowotnej – zdrowia seksualnego to rozszerzenie nie znajdzie zastosowania. Z kolei przyrodę będą mogli prowadzić również nauczyciele biologii, geografii, fizyki i chemii.

Z punktu widzenia organizacji roku szkolnego 2026/2027 najistotniejsze jest więc nie tylko rozszerzenie grupy nauczycieli, którym można powierzyć poszczególne zajęcia, ale przede wszystkim prawidłowe rozróżnienie kwalifikacji do edukacji zdrowotnej i do edukacji zdrowotnej – zdrowia seksualnego. Posiadanie kwalifikacji do pierwszego z tych przedmiotów nie zawsze oznacza możliwość nauczania drugiego.

Źródła

Udostępnij artykuł: