Telefony komórkowe w szkołach: projekt ustawy UD381 po konsultacjach

Ministerstwo Edukacji Narodowej skierowało nową wersję projektu ustawy dotyczącej telefonów komórkowych w szkołach pod obrady Stałego Komitetu Rady Ministrów. To nadal projekt, a nie obowiązujące prawo, ale jego treść pokazuje kierunek zmian, do których dyrektorzy szkół powinni się przygotowywać organizacyjnie i statutowo.

Obecnie zasady korzystania z telefonów określa statut szkoły

Aktualnie Prawo oświatowe pozostawia zasady dotyczące telefonów na poziomie statutu szkoły. Z obowiązującej ustawy – Prawo oświatowe, art. 99 pkt 4, wynika obowiązek ucznia w zakresie: „przestrzegania warunków wnoszenia i korzystania z telefonów komórkowych i innych urządzeń elektronicznych na terenie szkoły”.

Projekt UD381 zmienia ten model. Według KPRM obecne rozwiązanie powoduje, że odpowiedzialność za ustalanie zasad jest przeniesiona na szkoły, a projekt ma wprowadzić regulację ustawową, szczególnie dla publicznych szkół podstawowych.

Zakaz telefonów w publicznych szkołach podstawowych

Najdalej idąca zmiana dotyczy publicznych szkół podstawowych dla dzieci i młodzieży oraz szkół artystycznych realizujących kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej. Projektowany art. 98a ust. 1 przewiduje zakaz korzystania z telefonów komórkowych i innych urządzeń elektronicznych umożliwiających porozumiewanie się na odległość albo rejestrowanie obrazu lub dźwięku podczas pobytu uczniów na terenie szkoły oraz podczas zajęć edukacyjnych organizowanych poza szkołą.

Z projektu ustawy UD381, projektowany art. 98a ust. 1: „jest zakazane korzystanie przez uczniów z telefonów komórkowych i innych urządzeń elektronicznych”. Ten zapis oznacza, że w podstawówkach zakaz miałby wynikać bezpośrednio z ustawy, a nie wyłącznie z decyzji konkretnej szkoły.

Wyjątki od zakazu: lekcja, zdrowie i sytuacje nagłe

Projekt nie zakłada zakazu absolutnego. Nauczyciel będzie mógł wyrazić zgodę na użycie telefonu lub innego urządzenia, jeżeli będzie to niezbędne do realizacji programu nauczania, sprawdzenia wiedzy uczniów albo zapewnienia kontaktu ucznia z rodzicami w sytuacji nagłej.

Osobny wyjątek dotyczy uczniów, którzy ze względu na chorobę, niepełnosprawność albo inne szczególne potrzeby muszą korzystać ze sprzętu specjalistycznego lub aplikacji mobilnej służącej do monitorowania stanu zdrowia. W takim przypadku zgodę, na wniosek rodzica niepełnoletniego ucznia albo pełnoletniego ucznia, ma wydawać dyrektor szkoły na czas określony, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie 3 dni roboczych od otrzymania wniosku.

Wycieczki szkolne, internaty i szkoły ponadpodstawowe

Projekt wyłącza spod centralnego zakazu wycieczki szkolne. W ich przypadku statut szkoły ma określać warunki korzystania z telefonów i innych urządzeń, przy czym statut może dodatkowo wskazać sytuacje, w których korzystanie z nich podczas wycieczek jest zakazane. Przepisy projektowanych art. 98a–98c nie mają też dotyczyć internatów.

Inaczej ujęto szkoły ponadpodstawowe, szkoły podstawowe dla dorosłych oraz szkoły artystyczne realizujące kształcenie ogólne w zakresie liceum. W tych szkołach projekt nie przesądza jednolitego zakazu ustawowego, lecz zakłada określenie w statucie warunków albo zakazu korzystania z urządzeń. W przypadku szkół niepublicznych podobna regulacja ma zostać wprowadzona przez zmianę art. 172 ust. 2 Prawa oświatowego.

Miejsca przechowywania telefonów i ochrona prywatności ucznia

Projekt przewiduje możliwość zorganizowania w szkole miejsca lub miejsc przechowywania telefonów i innych urządzeń. Dyrektor mógłby to zrobić za zgodą rady pedagogicznej i rady rodziców oraz po zasięgnięciu opinii samorządu uczniowskiego. Jeżeli takie miejsce zostanie zorganizowane, uczeń będzie zobowiązany przestrzegać zasad odkładania i odbierania urządzeń.

Z projektu ustawy UD381, projektowany art. 98b ust. 3: miejsce przechowywania ma być zorganizowane w sposób zapewniający bezpieczeństwo urządzeń oraz ochronę prawa ucznia do prywatności, „w szczególności w zakresie uniemożliwienia przeglądania zawartości tych telefonów i urządzeń przez osoby nieuprawnione”. To istotne dla dyrektorów, bo projekt nie sprowadza sprawy wyłącznie do zakazu, ale łączy ją z obowiązkiem organizacyjnego zabezpieczenia urządzeń.

Konsekwencje naruszenia zasad korzystania z telefonu

Projekt wskazuje, że w przypadku naruszenia zakazu, warunków określonych w statucie albo niewykonania nakazu odłożenia urządzenia szkoła stosuje działania wychowawcze lub kary statutowe. Komunikat MEN wskazuje również możliwość obniżenia oceny zachowania w związku z nieprzestrzeganiem zasad obowiązujących w szkole.

Nie chodzi więc o tworzenie osobnego systemu sankcji wyłącznie dla telefonów, lecz o powiązanie nowych zasad z już istniejącymi narzędziami wychowawczymi i statutowymi. Dla szkół oznacza to konieczność spójnego opisania zasad, procedur i konsekwencji w dokumentach wewnętrznych.

Terminy: wejście w życie i dostosowanie statutów

MEN podało, że projekt ustawy został przygotowany po konsultacjach publicznych i opiniowaniu, które trwały od 24 marca do 23 kwietnia 2026 r., przy czym analizowano także uwagi zgłoszone po tym terminie. Do ministerstwa wpłynęły uwagi i opinie od około 180 osób i instytucji.

Projekt zakłada wejście ustawy w życie 1 września 2026 r. oraz dostosowanie statutów szkół do zmian do 31 października 2026 r. Do czasu dostosowania statutu mają pozostawać w mocy dotychczasowe postanowienia statutowe dotyczące warunków wnoszenia i korzystania z telefonów oraz innych urządzeń elektronicznych.

Projekt ustawy dotyczący telefonów w szkołach porządkuje temat, który dotąd był rozstrzygany głównie na poziomie statutów. Dla dyrektorów najważniejsze jest to, że po ewentualnym uchwaleniu ustawy potrzebne będzie nie tylko wpisanie nowych zasad do statutu, ale także przygotowanie przejrzystych rozwiązań organizacyjnych: wyjątków, trybu wydawania zgód, zasad przechowywania urządzeń i konsekwencji naruszeń.