Świetlica szkolna od września 2026 r. Nowe zasady organizacji pracy

Od roku szkolnego 2026/2027 zmieniają się przepisy dotyczące organizacji pracy świetlicy szkolnej. Zmiany wynikają z ustawy z 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw. Dla dyrektorów szkół podstawowych oznacza to konieczność uporządkowania zasad przyjmowania wniosków rodziców, ustalania godzin pracy świetlicy oraz planowania zajęć świetlicowych zgodnie z nowym brzmieniem art. 105 Prawa oświatowego.

Zmiany w świetlicy szkolnej od roku szkolnego 2026/2027

Nowe przepisy dotyczące art. 105 ust. 2–6 Prawa oświatowego oraz art. 106a mają być stosowane po raz pierwszy do organizacji pracy szkół w roku szkolnym 2026/2027. Nie jest to więc zmiana wyłącznie porządkująca. Dotyczy sposobu planowania opieki, godzin pracy świetlicy, dokumentów składanych przez rodziców oraz zakresu zajęć organizowanych w świetlicy.

Z ustawy z 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw, art. 14:

Przepisy art. 96 ust. 6, art. 105 ust. 2–6 oraz art. 106a ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się po raz pierwszy do organizacji pracy szkół w roku szkolnym 2026/2027.

Dla szkoły oznacza to, że przygotowanie świetlicy na wrzesień 2026 r. powinno zostać powiązane z organizacją pracy szkoły na cały rok szkolny. Szczególnego znaczenia nabierają wnioski rodziców, bo to one mają być podstawą ustalania godzin pracy świetlicy w poszczególnych dniach tygodnia.

Kto ma prawo do zajęć świetlicowych

Podstawowa zasada pozostaje związana z potrzebą zapewnienia uczniowi opieki po zakończeniu zajęć albo przed ich rozpoczęciem. Szkoła podstawowa oraz szkoła prowadząca kształcenie specjalne mają obowiązek zapewnić zajęcia świetlicowe uczniom, którzy pozostają w szkole dłużej z określonych powodów.

Z ustawy – Prawo oświatowe, art. 105 ust. 1:

Szkoła podstawowa oraz szkoła prowadząca kształcenie specjalne, o której mowa w art. 127 ust. 1, jest obowiązana zapewnić zajęcia świetlicowe dla uczniów, którzy pozostają w szkole dłużej ze względu na: 1) czas pracy rodziców – na wniosek rodziców; 2) organizację dojazdu do szkoły lub inne okoliczności wymagające zapewnienia opieki w szkole.

Przepis nadal rozróżnia dwie sytuacje. Pierwsza dotyczy czasu pracy rodziców i wymaga wniosku rodziców. Druga obejmuje organizację dojazdu do szkoły lub inne okoliczności wymagające zapewnienia opieki w szkole. Świetlica nie jest więc wyłącznie miejscem oczekiwania po lekcjach, ale elementem ustawowego systemu opieki szkoły nad uczniem.

Dyrektor ustala godziny pracy świetlicy na podstawie wniosków

Jedną z najważniejszych zmian organizacyjnych jest wprost zapisany obowiązek ustalania godzin pracy świetlicy na podstawie wniosków rodziców. Przepisy wskazują także, że dyrektor ma ustalić i podać rodzicom wzory wniosków oraz terminy ich składania.

Z ustawy – Prawo oświatowe, art. 105 ust. 5–6:

Na podstawie wniosków, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i ust. 3 pkt 1, dyrektor szkoły ustala godziny pracy świetlicy w poszczególnych dniach tygodnia.
Dyrektor szkoły ustala i podaje do wiadomości rodzicom wzory wniosków, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i ust. 3 pkt 1, oraz terminy składania tych wniosków.

Ten fragment ma duże znaczenie organizacyjne. Szkoła powinna przygotować jasną procedurę: wzór wniosku, termin jego złożenia, sposób przekazania informacji rodzicom oraz zasady aktualizacji danych, jeżeli sytuacja rodziny zmieni się w trakcie roku. Godziny pracy świetlicy nie powinny być ustalane w oderwaniu od realnie zgłoszonych potrzeb rodziców.

Zajęcia świetlicowe mają uwzględniać potrzeby edukacyjne i rozwojowe uczniów

Nowe brzmienie art. 105 ust. 2 mocniej opisuje charakter zajęć świetlicowych. Ustawodawca wskazuje, że świetlica ma uwzględniać potrzeby edukacyjne, w tym wynikające z realizacji podstawy programowej kształcenia ogólnego, a także potrzeby rozwojowe dzieci i młodzieży oraz ich możliwości psychofizyczne.

Z ustawy z 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw, art. 1 pkt 21 lit. a, nadającego nowe brzmienie art. 105 ust. 2:

Świetlica zapewnia zajęcia świetlicowe uwzględniające potrzeby edukacyjne, w szczególności wynikające z realizacji podstawy programowej kształcenia ogólnego, oraz potrzeby rozwojowe dzieci i młodzieży, a także ich możliwości psychofizyczne, w szczególności zajęcia rozwijające zainteresowania uczniów oraz zajęcia zapewniające prawidłowy rozwój fizyczny.

To oznacza, że plan pracy świetlicy powinien być czymś więcej niż wykazem opieki nad uczniami. Powinien odnosić się do potrzeb dzieci, ich wieku, możliwości psychofizycznych, zainteresowań i aktywności fizycznej. Świetlica ma pełnić funkcję opiekuńczą, ale także wspierać rozwój ucznia w ramach zadań szkoły.

Małe szkoły z nową możliwością dla oddziałów przedszkolnych

Nowe przepisy przewidują dodatkowe rozwiązanie dla szkół podstawowych oraz szkół prowadzących kształcenie specjalne liczących nie więcej niż 70 uczniów. Taka szkoła może zapewnić zajęcia świetlicowe także dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym w oddziale przedszkolnym zorganizowanym w tej szkole.

Nie jest to obowiązek każdej szkoły. Ustawa posługuje się sformułowaniem „może zapewnić”, a więc pozostawia możliwość zastosowania tego rozwiązania w określonych placówkach. Warunki są jednak wskazane precyzyjnie: chodzi o szkołę liczącą nie więcej niż 70 uczniów oraz dzieci z oddziału przedszkolnego zorganizowanego w tej szkole.

Także w tym przypadku znaczenie mają powody pozostawania dziecka w szkole: czas pracy rodziców, organizacja dojazdu albo inne okoliczności wymagające zapewnienia opieki. W przypadku czasu pracy rodziców podstawą jest wniosek rodziców.

Podwieczorek dla dzieci korzystających ze świetlicy

Zmiany obejmują również art. 106a Prawa oświatowego. Szkoła podstawowa, z wyjątkiem szkoły podstawowej dla dorosłych, oraz szkoła artystyczna realizująca kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej zapewnia uczniom i dzieciom z oddziału przedszkolnego jeden gorący posiłek w ciągu dnia oraz stwarza możliwość jego spożycia w czasie pobytu w szkole.

Nowe brzmienie przepisu przewiduje także możliwość zapewnienia podwieczorku uczniom i dzieciom z oddziału przedszkolnego, jeżeli korzystają z zajęć świetlicowych, o których mowa w art. 105. Korzystanie z posiłków i podwieczorków jest dobrowolne i odpłatne. Oznacza to, że podwieczorek jest powiązany z korzystaniem ze świetlicy, ale ustawa nie wprowadza obowiązku korzystania z niego.

Co szkoła powinna przygotować przed wrześniem 2026 r.

Przed rozpoczęciem roku szkolnego 2026/2027 szkoła powinna uporządkować dokumentację dotyczącą świetlicy. Najważniejsze będą wzory wniosków rodziców, terminy ich składania, informacja dla rodziców oraz organizacja godzin pracy świetlicy w poszczególnych dniach tygodnia.

Dyrektor powinien także zadbać o spójność planu pracy świetlicy z nowym brzmieniem art. 105 ust. 2. Plan zajęć powinien uwzględniać potrzeby edukacyjne, rozwojowe i psychofizyczne uczniów, a także zajęcia rozwijające zainteresowania oraz wspierające prawidłowy rozwój fizyczny. W szkołach liczących nie więcej niż 70 uczniów konieczne będzie dodatkowe rozstrzygnięcie, czy szkoła skorzysta z możliwości objęcia zajęciami świetlicowymi także dzieci z oddziału przedszkolnego.

Zmiany od września 2026 r. nie sprowadzają się do samej korekty regulaminu świetlicy. Dotykają sposobu planowania opieki, komunikacji z rodzicami i dokumentowania potrzeb uczniów. Największe znaczenie ma to, że ustawa wyraźnie łączy godziny pracy świetlicy z wnioskami rodziców, a same zajęcia świetlicowe opisuje jako element wspierający potrzeby edukacyjne i rozwojowe dzieci.