Jakie zmiany w statucie szkoły trzeba wprowadzić od 1 września 2026 r.?

Autor:Mockingbird

Przed rozpoczęciem roku szkolnego 2026/2027 dyrektorzy powinni przejrzeć statuty, choć nie każda tegoroczna zmiana prawa oświatowego wymusza ich nowelizację. Na 21 sierpnia 2026 r. tylko jeden obowiązek został zapisany przez ustawodawcę wprost i opatrzony terminem: szkoły muszą dostosować statuty do nowych przepisów o telefonach i innych urządzeniach elektronicznych. Pozostałe tegoroczne zmiany dotyczą obszarów, które statut już reguluje – świetlicy, żywienia, organizacji oddziałów – dlatego zakres potrzebnych korekt zależy od typu i organizacji konkretnej szkoły oraz od obecnego brzmienia jej statutu. Osobno należy potraktować podpisaną 20 sierpnia 2026 r. nowelizację rozporządzenia o ocenianiu, która wchodzi w życie 1 września i również przekłada się na treść statutu.

Telefony i urządzenia elektroniczne – jedyna wprost nakazana zmiana statutu

Od 1 września 2026 r. zaczynają obowiązywać nowe art. 98a–98d Prawa oświatowego. W szkołach podstawowych dla dzieci i młodzieży ustawa wprowadza zakaz korzystania przez uczniów z telefonów komórkowych i innych urządzeń umożliwiających porozumiewanie się na odległość albo rejestrowanie obrazu lub dźwięku – podczas pobytu w szkole oraz na zajęciach organizowanych poza jej terenem. Ustawa przewiduje jednak wyjątki, m.in. zgodę nauczyciela w celach edukacyjnych lub w sytuacji nagłej oraz zgodę dyrektora związaną z chorobą, niepełnosprawnością lub innymi szczególnymi potrzebami ucznia.

Inny model obowiązuje w szkołach ponadpodstawowych oraz w szkołach podstawowych dla dorosłych – to statut ma określić warunki korzystania z urządzeń albo wprowadzić ich zakaz. Odrębnego uregulowania wymagają wycieczki, a w szkołach z internatem – także zasady korzystania z urządzeń podczas pobytu w internacie. Jednocześnie uchylony zostaje dotychczasowy art. 99 pkt 4 Prawa oświatowego, który wiązał warunki wnoszenia i korzystania z telefonów z postanowieniami statutu.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 Ustawy z dnia 3 lipca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe:

Szkoły dostosują statuty do zmian wynikających z niniejszej ustawy w terminie do dnia 31 grudnia 2026 r.

Oznacza to, że nowelizacja statutu nie musi zostać uchwalona przed 1 września. Do czasu dostosowania statutu – nie dłużej jednak niż do 31 grudnia 2026 r. – zachowują moc jego dotychczasowe postanowienia dotyczące wnoszenia i korzystania z telefonów oraz innych urządzeń elektronicznych.

Świetlica szkolna – sprawdź, czy statut nie kłóci się z nowym art. 105

Od roku szkolnego 2026/2027 po raz pierwszy stosowane będą nowe przepisy art. 105 Prawa oświatowego dotyczące świetlicy. Zmieniono opis jej zadań, a szkoła podstawowa lub szkoła prowadząca kształcenie specjalne, licząca nie więcej niż 70 uczniów, będzie mogła objąć zajęciami świetlicowymi również dzieci z oddziału przedszkolnego zorganizowanego w tej szkole. Dyrektor będzie ustalał godziny pracy świetlicy na podstawie wniosków rodziców oraz podawał wzory tych wniosków i terminy ich składania.

Ma to znaczenie dla statutu, ponieważ organizacja świetlicy jest jednym z jego obowiązkowych elementów. Zgodnie z art. 98 ust. 1 pkt 25 Prawa oświatowego statut szkoły podstawowej oraz szkoły prowadzącej kształcenie specjalne zawiera:

organizację świetlicy z uwzględnieniem warunków wszechstronnego rozwoju ucznia

Nie oznacza to automatycznej konieczności nowelizacji statutu w każdej szkole. Trzeba jednak sprawdzić, czy jego obecne postanowienia dotyczące osób korzystających ze świetlicy, jej organizacji oraz godzin pracy nie są sprzeczne z nowym art. 105. Szczególnie istotne jest to w małych szkołach, które zamierzają objąć świetlicą także dzieci z oddziału przedszkolnego.

Żywienie – zmiana ważna dla szkół z oddziałami przedszkolnymi

Od roku szkolnego 2026/2027 zmienia się również art. 106a Prawa oświatowego. Szkoła podstawowa będzie zapewniała jeden gorący posiłek w ciągu dnia nie tylko uczniom, lecz także dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym w oddziale przedszkolnym zorganizowanym w tej szkole. Uczniom i dzieciom korzystającym ze świetlicy szkoła będzie mogła zapewnić także podwieczorek. Korzystanie z posiłków pozostaje dobrowolne i odpłatne.

Z perspektywy statutu jest to istotne, ponieważ art. 98 ust. 2 pkt 4 Prawa oświatowego wymaga, aby statut szkoły podstawowej określał organizację żywienia, o którym mowa w art. 106a. Szkoły prowadzące oddziały przedszkolne powinny więc zmienić statut, jeżeli jego obecne zapisy ograniczają żywienie wyłącznie do uczniów albo w inny sposób nie odpowiadają nowemu brzmieniu art. 106a.

Klasy łączone w oddziałach specjalnych – tylko w szkołach, których to dotyczy

Od roku szkolnego 2026/2027 możliwość organizowania nauczania w klasach łączonych zostaje rozszerzona – na mocy zmienionego art. 96 ust. 6 Prawa oświatowego – na oddziały specjalne w ogólnodostępnych szkołach podstawowych i ponadpodstawowych działających w szczególnie trudnych warunkach demograficznych lub geograficznych.

Statut określa organizację pracy szkoły, w tym organizację oddziałów specjalnych, o ile są one prowadzone. Dlatego szkoła, która skorzysta z możliwości prowadzenia klas łączonych w oddziale specjalnym, powinna sprawdzić i w razie potrzeby dostosować statut do przyjętej organizacji. Zmiana nie dotyczy szkół, które takich oddziałów nie prowadzą albo z nowego rozwiązania nie korzystają.

Spółdzielnie uczniowskie – nowe przepisy, ale dwa odrębne statuty

Od 1 września 2026 r. do Prawa oświatowego dodane zostają art. 85a i następne, kompleksowo regulujące działalność spółdzielni uczniowskich. Ustawa określa m.in. warunki założenia spółdzielni, minimalną liczbę założycieli, rolę dyrektora i nauczyciela-opiekuna, członkostwo, organy oraz przesłanki likwidacji. Z inicjatywą założenia spółdzielni może wystąpić grupa co najmniej pięciu uczniów, którzy ukończyli 13 lat; w przypadku ucznia małoletniego wymagana jest pisemna zgoda rodzica.

Nie oznacza to jednak, że każda szkoła musi wpisać do swojego statutu procedurę zakładania spółdzielni – tryb ten wynika wprost z ustawy. Odrębnym dokumentem jest statut samej spółdzielni, regulujący m.in. jej nazwę, przedmiot działalności, członkostwo, organy oraz gospodarowanie mieniem. Spółdzielnie działające 1 września 2026 r. mają czas na dostosowanie własnych statutów do 1 września 2027 r.

Statut szkoły trzeba natomiast przejrzeć, jeżeli już zawiera własne przepisy o zakładaniu lub działaniu spółdzielni uczniowskiej – nie powinny one być sprzeczne z nowymi przepisami. Ma to dodatkowe znaczenie o tyle, że jedną z przesłanek likwidacji spółdzielni jest uznanie przez dyrektora jej działalności za niezgodną ze statutem szkoły lub placówki.

Ocenianie, zachowanie, prace domowe i egzaminy – rozporządzenie już podpisane

Zmiany dotyczące oceniania, oceny zachowania, prac domowych oraz egzaminów nie są już projektem. 20 sierpnia 2026 r. Minister Edukacji podpisała rozporządzenie zmieniające rozporządzenie w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych. Projekt trafił do konsultacji publicznych i uzgodnień w maju 2026 r., a konsultacje zakończyły się 10 czerwca 2026 r.

Większość przepisów wejdzie w życie 1 września 2026 r. Wyjątkiem są regulacje dotyczące trybu i formy przeprowadzania egzaminu klasyfikacyjnego, egzaminu poprawkowego oraz sprawdzianu wiadomości i umiejętności ucznia – te zaczną obowiązywać od 1 września 2027 r. Nowelizacja przebudowuje katalog obszarów branych pod uwagę przy ustalaniu śródrocznej i rocznej oceny zachowania oraz porządkuje zasady zadawania prac domowych w klasach IV–VIII, które pozostają nieobowiązkowe i nieoceniane stopniem.

Dla statutu ma to bezpośrednie znaczenie, ponieważ ocenianie wewnątrzszkolne jest jego obowiązkową częścią. Zgodnie z art. 44b ust. 10 Ustawy o systemie oświaty:

Szczegółowe warunki i sposób oceniania wewnątrzszkolnego określa statut szkoły.

Te same warunki statut powinien zawierać także na podstawie art. 98 ust. 1 pkt 8 Prawa oświatowego. W praktyce oznacza to, że szkoły powinny zweryfikować i – tam, gdzie to konieczne – zaktualizować statutowe zapisy o ocenianiu, w szczególności kryteria oceny zachowania oraz zasady dotyczące prac domowych. Dotyczy to zwłaszcza statutów, które powtarzają dotychczasowy katalog obszarów oceny zachowania lub budują na nim własne, szczegółowe kryteria – po wejściu w życie nowych przepisów muszą one pozostawać z nimi zgodne. W odróżnieniu od przepisów o telefonach rozporządzenie nie wyznacza odrębnego terminu na dostosowanie statutu, jednak zgodność jego postanowień z nowymi regulacjami trzeba zapewnić wraz z ich wejściem w życie.

Co zatem trzeba zmienić w statucie na rok szkolny 2026/2027?

Na podstawie przepisów obowiązujących i ogłoszonych na 21 sierpnia 2026 r. jedyną zmianą, dla której ustawodawca wprost nakazał dostosowanie statutów i wyznaczył termin, są nowe zasady dotyczące telefonów i innych urządzeń elektronicznych – statut należy dostosować do 31 grudnia 2026 r.

Równolegle trzeba przeanalizować zapisy o świetlicy i żywieniu – zwłaszcza w szkołach podstawowych prowadzących oddziały przedszkolne – oraz o organizacji oddziałów specjalnych, jeżeli szkoła korzysta z możliwości prowadzenia klas łączonych. Statut wymaga weryfikacji także w zakresie spółdzielni uczniowskiej, o ile już zawiera dotyczące jej postanowienia.

Osobnej uwagi wymaga podpisana 20 sierpnia 2026 r. nowelizacja rozporządzenia o ocenianiu. Nie jest to już projekt: zmiany dotyczące oceny zachowania i prac domowych wchodzą w życie 1 września 2026 r., a przepisy o egzaminach klasyfikacyjnych i poprawkowych oraz sprawdzianie wiadomości i umiejętności – 1 września 2027 r. Ponieważ ocenianie wewnątrzszkolne jest obowiązkową częścią statutu, statutowe zasady oceniania, w tym kryteria oceny zachowania, należy przejrzeć i dostosować do nowego brzmienia rozporządzenia.

Źródła

Udostępnij artykuł: