Głosowanie na radzie pedagogicznej. Kiedy uchwała przechodzi i jak liczyć głosy?

Głosowanie na radzie pedagogicznej wymaga rozróżnienia kilku kwestii: obecności wymaganej liczby członków rady, sposobu liczenia głosów oraz znaczenia głosów wstrzymujących się. Najważniejsza zasada znajduje się w Prawie oświatowym: uchwały rady pedagogicznej są podejmowane zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy jej członków. To oznacza, że najpierw trzeba ustalić, czy rada może skutecznie głosować, a dopiero później, czy uchwała uzyskała wymaganą większość.

Kworum na radzie pedagogicznej: obecna musi być co najmniej połowa członków rady

Kworum nie oznacza liczby osób głosujących „za”. Oznacza minimalną liczbę członków rady pedagogicznej, którzy muszą być obecni podczas podejmowania uchwały. Jeżeli rada pedagogiczna liczy 40 członków, to do skutecznego podejmowania uchwał potrzebna jest obecność co najmniej 20 członków rady.

Z ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. — Prawo oświatowe, art. 73 ust. 1:

„Uchwały rady pedagogicznej są podejmowane zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy jej członków.”

Ten przepis zawiera dwa warunki. Pierwszy dotyczy obecności, czyli kworum. Drugi dotyczy wyniku głosowania, czyli zwykłej większości głosów. Oba muszą być spełnione łącznie.

Kto liczy się do składu rady pedagogicznej

Aby prawidłowo ustalić kworum, trzeba wiedzieć, kto jest członkiem rady pedagogicznej. Prawo oświatowe określa, że w skład rady wchodzą dyrektor szkoły lub placówki oraz wszyscy nauczyciele zatrudnieni w szkole lub placówce.

Z ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. — Prawo oświatowe, art. 69 ust. 3:

„W skład rady pedagogicznej wchodzą: dyrektor szkoły lub placówki i wszyscy nauczyciele zatrudnieni w szkole lub placówce (…)”.

Do kworum nie należy więc doliczać osób zaproszonych na zebranie z głosem doradczym, jeżeli nie są członkami rady pedagogicznej. Mogą one uczestniczyć w zebraniu, zabrać głos w określonym zakresie, ale nie biorą udziału w podejmowaniu uchwał rady pedagogicznej jako jej członkowie.

Zwykła większość głosów: nie zawsze chodzi o ponad 50% całego składu rady

Prawo oświatowe posługuje się pojęciem zwykłej większości głosów, ale nie definiuje go osobno w przepisach dotyczących rady pedagogicznej. W oficjalnym wyjaśnieniu Rządowego Centrum Legislacji dotyczącym procesu legislacyjnego zwykła większość została przedstawiona jako sytuacja, w której liczba głosów „za” jest większa niż liczba głosów „przeciw”.

Z materiału Rządowego Centrum Legislacji „Proces legislacyjny w Polsce”:

„Sejm uchwala ustawę zwykłą większością głosów (liczba głosów „za” jest większa niż liczba głosów „przeciw”) (…)”.

W odniesieniu do rady pedagogicznej oznacza to, że przy zwykłej większości decyduje przewaga głosów „za” nad głosami „przeciw”, przy jednoczesnym zachowaniu kworum. Nie jest to wymóg uzyskania poparcia ponad połowy wszystkich członków rady pedagogicznej.

Głosy wstrzymujące się nie są głosami „przeciw”

Głos wstrzymujący się oznacza, że członek rady nie opowiedział się ani za uchwałą, ani przeciwko niej. Przy zwykłej większości wynik rozstrzyga relacja między głosami „za” i „przeciw”. Głos wstrzymujący się nie zwiększa liczby głosów „za”, ale nie jest też głosem przeciwnym.

Przykład: rada pedagogiczna liczy 30 członków, a na zebraniu obecnych jest 18 osób. Kworum jest zachowane. W głosowaniu oddano 8 głosów „za”, 6 głosów „przeciw” i 4 głosy wstrzymujące się. Uchwała została podjęta, ponieważ głosów „za” było więcej niż głosów „przeciw”. Gdyby wynik wynosił 8 głosów „za”, 8 głosów „przeciw” i 2 głosy wstrzymujące się, uchwała nie zostałaby podjęta, ponieważ nie ma przewagi głosów „za” nad głosami „przeciw”.

Ile procent głosów decyduje o uchwale rady pedagogicznej

Przy zwykłej większości nie da się wskazać jednego stałego procentu, który zawsze decyduje o podjęciu uchwały. Nie chodzi automatycznie o 50% wszystkich członków rady. Nie chodzi też zawsze o 50% osób obecnych, jeżeli część członków rady wstrzymała się od głosu.

Decydują dwa elementy: obecność co najmniej połowy członków rady pedagogicznej oraz większa liczba głosów „za” niż „przeciw”. W protokole bezpieczniej zapisywać wynik liczbowo, a nie wyłącznie procentowo: liczba obecnych, liczba głosów „za”, liczba głosów „przeciw”, liczba głosów wstrzymujących się oraz informacja, czy uchwała została podjęta.

Kto się wstrzymał i czy trzeba to zapisywać imiennie

Prawo oświatowe przesądza, że zebrania rady pedagogicznej są protokołowane, ale nie narzuca jednego wzoru zapisu wyniku głosowania. Z tego względu szczegółowe zasady powinny być określone w regulaminie działalności rady pedagogicznej.

Z ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. — Prawo oświatowe, art. 73 ust. 2:

„Rada pedagogiczna ustala regulamin swojej działalności. Zebrania rady pedagogicznej są protokołowane.”

Przy głosowaniu jawnym wystarczające jest co do zasady odnotowanie wyniku liczbowego, chyba że regulamin rady przewiduje inną formę dokumentowania. Przy głosowaniu tajnym nie należy przypisywać głosów konkretnym osobom, ponieważ tajność głosowania wyklucza imienne wskazywanie, kto był „za”, kto „przeciw”, a kto się wstrzymał.

Głosowanie tajne na radzie pedagogicznej

Nie każde głosowanie rady pedagogicznej musi być tajne. Prawo oświatowe wskazuje jednak szczególną kategorię spraw, w których uchwały rady pedagogicznej są podejmowane w głosowaniu tajnym. Chodzi o sprawy związane z osobami pełniącymi funkcje kierownicze w szkole lub placówce oraz opiniowanie kandydatów na takie stanowiska.

Z ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. — Prawo oświatowe, art. 73 ust. 1a:

„Uchwały rady pedagogicznej podejmowane w sprawach związanych z osobami pełniącymi funkcje kierownicze w szkole lub placówce lub w sprawach związanych z opiniowaniem kandydatów na takie stanowiska podejmowane są w głosowaniu tajnym.”

W takich przypadkach protokół powinien dokumentować wynik głosowania, ale nie powinien ujawniać, jak głosowały poszczególne osoby.

Regulamin rady pedagogicznej powinien porządkować procedurę głosowania

Prawo oświatowe wyznacza podstawową zasadę podejmowania uchwał, ale nie opisuje wszystkich technicznych elementów głosowania. Dlatego duże znaczenie ma regulamin działalności rady pedagogicznej. To w nim można doprecyzować sposób stwierdzania kworum, sposób przeprowadzania głosowań jawnych i tajnych, sposób pracy komisji skrutacyjnej oraz formę zapisu wyników w protokole.

Taki regulamin nie może zmieniać zasad ustawowych. Nie może więc np. obniżyć kworum poniżej połowy członków rady pedagogicznej ani wprowadzić reguły sprzecznej z art. 73 Prawa oświatowego. Może natomiast porządkować kwestie organizacyjne, których ustawa nie rozpisuje szczegółowo.

Podsumowanie

Rada pedagogiczna podejmuje uchwały zwykłą większością głosów, ale tylko przy obecności co najmniej połowy jej członków. Głos wstrzymujący się nie jest głosem „przeciw”, ale też nie jest głosem „za”. Przy zwykłej większości najważniejsze jest to, czy głosów „za” było więcej niż głosów „przeciw”. Nie należy sprowadzać tego mechanicznie do jednego procentu wszystkich członków rady. Dla przejrzystości protokół powinien pokazywać konkretny wynik głosowania oraz informację, że kworum zostało zachowane.