Egzamin ósmoklasisty – przebieg i procedury

Egzamin ósmoklasisty jest stresujący zarówno dla uczniów, jak i ich rodziców i nauczycieli. Ten wielki test sprawdzający wiedzę ósmoklasistów musi przebiegać według ustalonych procedur, których muszą przestrzegać uczniowie wraz z nauczycielami. Przygotowaliśmy artykuł, w którym omawiamy przebieg egzaminu, najważniejsze procedury i wytyczne.

Czas pracy z arkuszem wynosi: 150 minut z języka polskiego, 125 minut z matematyki i 110 minut z języka obcego nowożytnego. W przypadku uczniów, którym przyznano dostosowanie w postaci przedłużenia czasu, czas pracy może wynosić odpowiednio do 195, 165 i 145 minut.

Kilka informacji na temat organizacji egzaminu ósmoklasisty w szkole

• w skład zespołu nadzorującego wchodzi co najmniej 2 nauczycieli, z czego jeden zatrudniony jest w szkole, w której przeprowadzany jest egzamin i ten nauczyciel pełni funkcję przewodniczącego zespołu, a drugi to nauczyciel z innej szkoły lub placówki (najczęściej z tej samej gminy), jeżeli w sali jest więcej niż 30 uczniów, liczbę członków zespołu nadzorującego zwiększa się o jednego nauczyciela na każdych kolejnych 25 uczniów.
• każdy nauczyciel powołany do zespołu nadzorującego musi być przed egzaminem przeszkolony; za szkolenie odpowiedzialny jest przewodniczący zespołu egzaminacyjnego, czyli w 99% przypadkach dyrektor szkoły
• bardzo ważne jest zweryfikowanie danych uczniów (PESEL, imię lub imiona!) w celu uniknięcia błędów formalnych
• warto przeprowadzić próbne egzaminy ósmoklasisty, żeby wdrożyć uczniów do pracy z arkuszem i przenoszeniem odpowiedzi na kartę odpowiedzi
• egzamin nie może rozpocząć się przed 9

Egzamin ósmoklasisty – O czym powinni pamiętać uczniowie

• uczeń pisze czarnym długopisem
• na salę egzaminacyjną uczeń może wnieść długopis lub pióro z czarnym tuszem/atramentem, linijkę (tylko na matematykę) i wodę (wodę często zapewnia szkoła lub rada rodziców), kalkulator prosty jest dopuszczalny na matematyce wyłącznie w przypadku uczniów, którym przyznano takie dostosowanie zgodnie z komunikatem CKE o dostosowaniach.
• uczeń wykonuje rysunki np. figur geometrycznych długopisem
• uczeń powinien mieć przy sobie dokument potwierdzający tożsamość, np. legitymację szkolną. W przypadku braku dokumentu tożsamość ucznia może zostać potwierdzona przez wychowawcę lub innego nauczyciela szkoły.
• uczeń nie wnosi na salę egzaminacyjną niczego poza wspomnianymi wyżej przyborami i legitymacją
• do sali egzaminacyjnej nie wolno wnosić urządzeń telekomunikacyjnych ani z nich korzystać. Dotyczy to m.in. telefonu, smartwatcha i innych urządzeń umożliwiających łączenie się z internetem lub innymi urządzeniami. Szczególne zasady dotyczą uczniów korzystających z urządzeń służących do monitorowania stanu zdrowia.
• uczeń zostawia torbę i okrycia wierzchnie w szatni
• uczeń nie może odzywać się i przeszkadzać w pisaniu egzaminu innym piszącym – jest to podstawa do przerwania egzaminu
• uczeń po skończonej pracy podnosi rękę do góry, zamyka arkusz i odkłada go na brzeg stolika

Egzamin ósmoklasisty – O czym powinni pamiętać członkowie zespołu nadzorującego

• zegarki i telefony należy bezwzględnie zostawić w pokoju nauczycielskim lub innym przeznaczonym do tego miejscu. Nie można ich wnieść na salę egzaminacyjną, bo może to skutkować przerwaniem, a nawet unieważnieniem egzaminu
• warto przyjść do szkoły wcześniej, żeby oszczędzić stresu dyrekcji, przewodniczącym i innym członkom zespołu
• każdy dyrektor ma obowiązek przeszkolenia nauczycieli powołanych do zespołu – dobrze wykorzystaj ten czas i pytaj, jeżeli coś jest dla Ciebie niejasne
• każdy nauczyciel może być powołany do zespołu nadzorującego, ale w skład zespołu nie może wchodzić nauczyciel uczący przedmiotu, z którego jest egzamin
• członkowie zespołu mogą chodzić po sali egzaminacyjnej niezakłócając pracy uczniom, nie mogą oni zaglądać do prac i odpowiadać na pytania uczniów

Egzamin ósmoklasisty – O czym powinni pamiętać przewodniczący zespołu nadzorującego

• odpowiadasz za przebieg egzaminu w swojej sali, więc warto do tego się dobrze przygotować
• podziel zadania – co robisz Ty, a co robi członek zespołu
• dzień przed egzaminem przygotuj salę na egzamin
• w dniu egzaminu sprawdź liczbę uczniów na ok. 30 minut przed egzaminem; w przypadku braku ucznia poinformuj Dyrektora szkoły
• w dniu egzaminu sprawdź czy w szkole są obecni członkowie lub członek Twojego zespołu na ok. 30 minut przed egzaminem; w przypadku braku członków – poinformuj Dyrektora szkoły
• nie podejmuj decyzji sam – w kwestiach trudnych kontaktuj się z Dyrektorem
• przygotuj sobie listę do rzeczy do zrobienia i powiedzenia przed, w trakcie i po egzaminie
• ławki w sali mają być ustawione w taki sposób, który gwarantuje komfort i samodzielność pracy uczniom
• podczas egzaminu z języka angielskiego nie zatrzymujesz płyty CD; na płycie znajdują się nagrania z dodanymi przerwami; pamiętaj, żeby odtwarzacz nie był ustawiony na odtwarzanie losowe. W przypadku egzaminu z języka obcego nowożytnego szkoła korzysta z płyty CD lub pliku mp3 z nagraniami. W 2026 r. nagrania mp3 mogą być pobrane z SIOEO, natomiast od 2027 r. nagrania do egzaminu z języka obcego będą dostępne wyłącznie przez SIOEO.

Przygotowanie sali egzaminacyjnej na egzamin ósmoklasisty

1. Na drzwiach sali musi znajdować się lista uczniów piszących egzamin w danej sali.
2. W sali musi znajdować się zegar, który będzie widoczny dla każdego z piszących. Dobrze jest przed egzaminem sprawdzić czy działa on poprawnie, wymienić baterię.
3. Ławki w sali mają być ustawione w taki sposób, który gwarantuje komfort i samodzielność pracy uczniom.
4. Przygotowujemy krzesła dla członków zespołu i obserwatora(może zawsze przyjść i powinno się dla niego przeznaczyć miejsce na sali) i biurko dla przewodniczącego, które przyda się do wypełnienia protokołu. Członkowie zespołu nadzorującego nie powinni siedzieć obok siebie (rozmowy członków ze sobą mogą być podstawą do unieważnienia egzaminu). Dobrze jest jak jeden z członków siedzi przed uczniami, a drugi za.
5. Warto przygotować sobie dodatkowe długopisy. Uczniowie w stresie często o nich zapominają lub nie sprawdzają czy piszą poprawnie.
6. Warto zaopatrzyć się w działający marker lub kredę, której użyjemy, żeby zapisać godzinę rozpoczęcia i zakończenia egzaminu.
7. Warto przewietrzyć salę przed egzaminem. Jest to dopuszczalne także w trakcie egzaminu, jeżeli jest taka potrzeba i nie zakłóci to pracy z arkuszami.

Organizacja dnia i przebieg egzaminu ósmoklasisty

1. Ok. 8.30 przewodniczący zespołu nadzorującego wraz z członkiem sprawdza czy wszyscy uczniowie znajdują się w szkole. W przypadku ich braku zgłasza to dyrekcji szkoły, która podejmie próbę skontaktowania się z rodzicami ucznia.
2. Ok. 8.40-8.45 wpuszczamy uczniów do sali. Dobrze jest przed rozpoczęciem wpuszczania zapytać ich czy nie chcą skorzystać z toalety i czy nie mają przy sobie telefonów komórkowych.
3. Uczniowie przed wejściem do sali losują stoliki. Przewodniczący zespołu nadzorującego lub członek rozdaje kody+naklejki i sprawdza legitymacje. Przewodniczący uzupełnia w trakcie losowania protokół zaznaczając, który uczeń siedzi przy danym stoliku.
4. Po wpuszczeniu uczniów do sali przypominamy najważniejsze wytyczne:
   • procedury związane z telefonami komórkowymi
   • używamy tylko czarnego długopisu
   • woda musi znajdować się przy nodze stolika
   • pijemy wodę tak, aby nie zalać arkusza 
5. Przewodniczący udaje się z jednym uczniem (wybieramy kogo chcemy) po arkusze do dyrektora szkoły.
6. Po powrocie z arkuszami przypominamy uczniom o zachowaniu się podczas egzaminu i jego przebiegu:
   • uczniowie nie zgłaszają na głos ewentualnych problemów tylko podnoszą rękę do góry i przewodniczący lub członek zespołu podchodzi
   • egzamin zostanie przerwany uczniowi, który będzie przeszkadzał lub korzystał z pomocy (ściągał) lub korzystał z jakiejkolwiek elektroniki
   • jak uczeń skończy pracę z arkuszem wcześniej to podnosi rękę do góry, zamyka arkusz i odkłada go na brzeg stolika
7. Po rozdaniu arkuszy (od przodu do tyłu i kolejny rząd) informujemy o konieczności zapoznania się z instrukcją na 1 i 2 stronie, prosimy także o sprawdzenie arkusza (jakość druku, kolejność stron) i sprawdzenie poprawności numeru PESEL na naklejkach.
8. Uczniowie kodują arkusze i karty odpowiedzi – wpisują kod ucznia i swój pesel oraz umieszcza naklejki.
9. W przypadku uczniów piszących arkusze dostosowane np. dyslektycy czy uczniowie niepełnosprawni czynności związane z kodowaniem wykonują członkowie zespołu nadzorującego.
10. Uczniowie postępują z kartą odpowiedzi i kartą rozwiązań zadań otwartych zgodnie z instrukcją zawartą w arkuszu oraz poleceniami zespołu nadzorującego.
11. Po zakodowaniu prac przez wszystkich uczniów przystępujemy do pracy z arkuszem. Zapisujemy czas rozpoczęcia i zakończenia egzaminu na tablicy.
12. NIE ROZPOCZYNAMY PRACY Z ARKUSZEM PRZED GODZINĄ 9.
13. Podczas trwania egzaminu nie udzielamy uczniom żadnych odpowiedzi, nie pomagamy im, nie pokazujemy palcem, że czegoś nie mają lub coś powinni zaznaczyć.
14. W przypadku jakichkolwiek zakłóceń egzaminu Przewodniczący zespołu nadzorującego przekazuje taką informację Dyrektorowi. Decyzję o przerwaniu i unieważnieniu egzaminu uczniowi podejmuje Dyrektor (Przewodniczący Zespołu egzaminacyjnego).
15. Na 10 minut przed końcem czasu informujemy uczniów, że zostało 10 minut i że muszą przenieść odpowiedzi na kartę odpowiedzi.
16. Prosimy uczniów o zaprzestanie pracy z arkuszem i odłożenie ich na brzeg stolika.
17. Członkowie zespołu nadzorującego mają obowiązek dopilnowania przeniesienia odpowiedzi na kartę odpowiedzi przez uczniów.
18. Jeden uczeń musi zostać z nami w sali i być obecny przy zbieraniu, liczeniu i wkładaniu prac do koperty. Ten sam uczeń idzie z przewodniczącym zespołu nadzorującego do dyrektora z arkuszami.
19. Do koperty wkładamy prace uczniów PONUMEROWANE od np. A01 do A20.
20. Protokołu nie wkładamy do koperty. Protokół zostaje w dokumentacji szkolnej, a koperty jadą do OKE.

Jak wypełnić protokół z sali egzaminacyjnej?

1. Wypełniamy protokół z egzaminu ósmoklasisty długopisem niebieskim.
2. Nie zostawiamy pustych miejsc – w puste linijki wstawiamy kreskę.
3. W przypadku niezakłóconego, poprawnie przeprowadzonego egzaminu w punkcie Uwagi o przebiegu egzaminu wpisujemy „Egzamin przebiegł zgodnie z procedurami.”
4. W przypadku braku problemów z arkuszami w miejscu Uwagi dotyczące arkuszy wpisujemy „Arkusze kompletne.”
5. W składzie zespołu nadzorującego przebieg egzaminu w sali nie wpisujemy nazwy szkoły tylko 1, 2 lub 3.
   • 1 – w przypadku nauczyciela zatrudnionego w szkole, w której przeprowadzany jest egzamin;
   • 2 – w przypadku nauczyciela zatrudnionego w innej szkole lub w placówce
   • 3 – w przypadku osoby, o której mowa w § 16 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia

Przykład poprawnie wypełnionego protokołu przebiegu egzaminu ósmoklasisty.

Możliwe przyczyny unieważnienia egzaminu ósmoklasisty uczniowi

1. Art. 44zzv pkt 1 – unieważnienie w przypadku stwierdzenia niesamodzielnego rozwiązywania zadań przez zdającego.
2. Art. 44zzv pkt 2 – unieważnienie z powodu wniesienia lub korzystania przez zdającego z urządzenia telekomunikacyjnego lub niedozwolonych przyborów
   pomocniczych.
3. Art. 44zzv pkt 3 – unieważnienie z powodu zakłócania przez zdającego prawidłowego przebiegu egzaminu.

W artykule omówiono najważniejsze elementy organizacji i przebiegu egzaminu ósmoklasisty. Szczegółowe zasady należy każdorazowo weryfikować w aktualnych komunikatach CKE oraz instrukcjach właściwej OKE. Rozwiązania organizacyjne przyjęte w szkole mogą doprecyzowywać przebieg egzaminu, ale nie powinny być sprzeczne z obowiązującymi procedurami egzaminacyjnymi.

MOCKINGBIRD – szkolenia dla nauczycieli