Dyrektor odmówił ujawnienia wysokości dodatków motywacyjnych nauczycieli. Sąd uchylił decyzję

Czy dyrektor szkoły musi udostępnić informację o wysokości dodatku motywacyjnego przyznanego nauczycielowi? Wyrok WSA we Wrocławiu z 6 grudnia 2022 r. pokazuje, że odmowa oparta wyłącznie na prywatności pracownika może być niewystarczająca. Sprawa dotyczyła wykazu wysokości dodatków motywacyjnych przyznanych nauczycielom w publicznej szkole, także osobom pełniącym funkcje kierownicze.

Wniosek dotyczył dodatków motywacyjnych konkretnych nauczycieli

Sprawa rozpoznana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu dotyczyła wniosku organizacji związkowej skierowanego do dyrektora szkoły. Wnioskodawca domagał się informacji o praktyce wynagradzania grona pedagogicznego, składnikach wynagrodzenia oraz wykazu wysokości dodatków motywacyjnych przyznanych w roku szkolnym 2020/2021 poszczególnym nauczycielom, nie wyłączając pracowników pełniących funkcje kierownicze.

Dyrektor szkoły odmówił udostępnienia wykazu. Argumentował, że wysokość wynagrodzenia konkretnego pracownika jest jego dobrem osobistym i może zostać ujawniona wyłącznie za zgodą tej osoby. Wskazywał również, że dodatek motywacyjny ma charakter fakultatywny i jest osobowo powiązany z konkretnym nauczycielem.

Sąd uchylił decyzję dyrektora szkoły

WSA we Wrocławiu w wyroku z 6 grudnia 2022 r., sygn. IV SA/Wr 513/22, uchylił decyzję dyrektora szkoły. Sąd uznał, że organ pominął ocenę prawną wyrażoną wcześniej w prawomocnym wyroku dotyczącym tego samego wniosku.

Z wyroku WSA we Wrocławiu z 6 grudnia 2022 r., sygn. IV SA/Wr 513/22:

„Przedmiotem skargi w rozpatrywanej sprawie jest decyzja administracyjna organu odmawiająca udzielenia skarżącej informacji publicznej na jej wniosek z dnia 11 sierpnia 2021 r.”

Sąd nie zaakceptował stanowiska, że sama ochrona prywatności nauczycieli przesądza o możliwości odmowy. Wskazał, że w tej sprawie zasadnicza istota sporu została już rozstrzygnięta wcześniejszym prawomocnym wyrokiem WSA we Wrocławiu z 8 lipca 2022 r., sygn. IV SAB/Wr 1002/21.

Dodatek motywacyjny jako informacja publiczna

Najmocniejszy fragment uzasadnienia dotyczy tego, że żądane informacje zostały zakwalifikowane jako informacja publiczna. Sąd przywołał wcześniejszą ocenę prawną, zgodnie z którą dane o dodatkach motywacyjnych nauczycieli mieszczą się w zakresie informacji publicznej.

Z wyroku WSA we Wrocławiu z 6 grudnia 2022 r., sygn. IV SA/Wr 513/22:

„Nie ulega wątpliwości, że informacje, których domagała się strona, a odnoszące się do nauczycieli i osób mieszczących się w pojęciu podmiotów pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, mieszczą się w zakresie przedmiotowym pojęcia informacja publiczna”.

To bardzo konkretne stanowisko. Wniosek nie dotyczył ogólnej puli środków na dodatki ani anonimowej statystyki. Chodziło o wykaz ze wskazaniem wysokości dodatków motywacyjnych przyznanych poszczególnym zatrudnionym nauczycielom.

Identyfikacja nauczycieli nie przesądza o odmowie

Dyrektor szkoły argumentował, że ujawnienie dodatku konkretnego nauczyciela może prowadzić do identyfikacji jego sytuacji materialnej i negatywnej oceny pracownika, zwłaszcza gdy dodatek wynosi 0 zł. Sąd odnotował, że informacje o wynagrodzeniu i dodatkach mieszczą się w sferze prywatności osoby fizycznej, ale nie zakończył na tym analizy.

Z wyroku WSA we Wrocławiu z 6 grudnia 2022 r., sygn. IV SA/Wr 513/22:

„Bez znaczenia przy tym pozostaje, że udostępnienie takiej informacji będzie umożliwiało identyfikację tożsamości nauczycieli, gdyż prywatność tych osób, na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p., nie stanowi przesłanki pozwalającej na odmowę udostępnienia informacji publicznej”.

To zdanie jest najważniejsze dla dyrektorów szkół. Sąd nie powiedział jedynie, że dodatek motywacyjny jest informacją o wydatkowaniu środków publicznych. Poszedł dalej i odniósł się wprost do identyfikacji nauczycieli.

Prywatność ma znaczenie, ale nie zawsze blokuje jawność

Ustawa o dostępie do informacji publicznej chroni prywatność osoby fizycznej. Nie oznacza to jednak, że każda informacja zawierająca dane osobowe automatycznie przestaje być informacją publiczną. Jeżeli dotyczy osoby pełniącej funkcję publiczną i ma związek z pełnieniem tej funkcji, ograniczenie ze względu na prywatność może nie mieć zastosowania.

Z ustawy o dostępie do informacji publicznej, art. 5 ust. 2:

„Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji”.

W sprawie rozpoznanej przez WSA we Wrocławiu sąd przyjął, że żądane informacje dotyczą nauczycieli jako osób mieszczących się w pojęciu podmiotów pełniących funkcje publiczne, a informacje o dodatkach pozostają w związku z pełnieniem tych funkcji.

Dodatek motywacyjny jest składnikiem wynagrodzenia nauczyciela

Dodatek motywacyjny nie funkcjonuje poza systemem wynagradzania nauczycieli. Jest elementem wynagrodzenia przewidzianym w Karcie Nauczyciela. Ma to znaczenie, ponieważ pytanie o jego wysokość dotyczy wydatkowania środków publicznych w publicznej jednostce oświatowej.

Z Karty Nauczyciela, art. 30 ust. 1:

„Wynagrodzenie nauczycieli (…) składa się z: (…) dodatków: za wysługę lat, motywacyjnego, funkcyjnego (…)”.

Dodatkowo rozporządzenie płacowe określa ogólne warunki przyznawania dodatku motywacyjnego. Wskazuje m.in. osiągnięcia w procesie dydaktycznym, osiągnięcia wychowawczo-opiekuńcze, wprowadzanie innowacji pedagogicznych, zaangażowanie w realizację zadań statutowych oraz szczególnie efektywne wykonywanie zadań związanych z powierzonym stanowiskiem.

Sama kwota dodatku to nie cała dokumentacja pracownicza

Wyrok nie oznacza, że szkoła ma ujawniać pełną dokumentację kadrową nauczyciela. Inaczej należy traktować sam wykaz wysokości dodatków, a inaczej szczegółowe uzasadnienia, notatki, oceny, dokumenty wewnętrzne albo informacje dotyczące uczniów i rodziców.

Jeżeli wniosek dotyczy wysokości dodatku motywacyjnego, odpowiedź powinna trzymać się tego zakresu. Szkoła nie powinna rozszerzać jej o dane socjalne, zdrowotne, rodzinne, potrącenia, świadczenia z funduszu socjalnego ani inne informacje, które nie są potrzebne do realizacji wniosku.

Odmowa wymaga decyzji i dobrej podstawy prawnej

Jeżeli dyrektor uznaje, że określonej informacji nie można udostępnić, nie wystarczy zwykła odpowiedź mailowa z powołaniem się na RODO. Odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje w drodze decyzji administracyjnej.

W sprawie IV SA/Wr 513/22 taka decyzja została wydana, ale sąd ją uchylił. Powodem było naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w szczególności pominięcie wcześniejszej wiążącej oceny prawnej sądu. Dla szkół jest to ważny sygnał: odmowa musi być nie tylko formalna, ale też zgodna z ugruntowaną oceną prawną danej sprawy.

Co powinien zrobić dyrektor po takim wniosku?

Jeżeli wniosek dotyczy wykazu dodatków motywacyjnych poszczególnych nauczycieli, dyrektor powinien potraktować go jako wniosek o informację publiczną. W świetle wyroku WSA we Wrocławiu z 6 grudnia 2022 r. odmowa oparta wyłącznie na tym, że dane pozwalają zidentyfikować nauczycieli, jest bardzo ryzykowna.

Najbardziej uzasadnione jest udzielenie informacji w zakresie objętym wnioskiem: nauczyciel, okres, wysokość przyznanego dodatku motywacyjnego. Nie należy jednak dodawać informacji, o które wnioskodawca nie pytał, zwłaszcza jeśli dotyczą innych osób, sytuacji uczniów, spraw rodzinnych, zdrowotnych lub socjalnych.

Dodatek motywacyjny nauczyciela jako informacja publiczna — najważniejszy wniosek

Wyrok WSA we Wrocławiu z 6 grudnia 2022 r., sygn. IV SA/Wr 513/22, daje dyrektorom szkół bardzo konkretną wskazówkę. Wykaz wysokości dodatków motywacyjnych przyznanych poszczególnym nauczycielom może stanowić informację publiczną, a prywatność nauczycieli nie zawsze pozwala odmówić jej udostępnienia.

Sama kwota dodatku motywacyjnego jest czym innym niż pełna dokumentacja pracownicza. Jawność może obejmować informację o wysokości dodatku, ale nie usprawiedliwia automatycznego ujawniania danych wykraczających poza treść wniosku. Dyrektor powinien więc odpowiedzieć precyzyjnie, w niezbędnym zakresie i bez zasłaniania się ogólnym argumentem, że RODO zakazuje udostępnienia takich danych.

Źródła: