Zastrzeżenia do oceny klasyfikacyjnej to nie to samo co prośba o podwyższenie stopnia. Ustawodawca wiąże je wyłącznie z sytuacją, w której uczeń lub jego rodzice uznają, że roczna ocena klasyfikacyjna została ustalona niezgodnie z przepisami dotyczącymi trybu jej ustalania. Dla dyrektora szkoły w praktyce liczą się tu dwa elementy: termin zgłoszenia zastrzeżeń oraz zakres czynności podejmowanych po ich wpłynięciu. Warto od razu zaznaczyć, że opisywana procedura odnosi się do rocznych ocen w szkołach dla dzieci i młodzieży — słuchacze szkół dla dorosłych, branżowych szkół II stopnia i szkół policealnych korzystają z odrębnej regulacji (art. 44ya Ustawy o systemie oświaty), odnoszącej się do ocen semestralnych.
Zastrzeżenia dotyczą trybu ustalenia oceny, a nie jej wysokości
Podstawą zgłoszenia jest zarzut naruszenia przepisów dotyczących trybu ustalania rocznej oceny klasyfikacyjnej z zajęć edukacyjnych albo rocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania. Nie chodzi zatem o samo niezadowolenie ze stopnia, lecz o ocenę ustaloną — zdaniem ucznia lub rodziców — z pominięciem wymaganego trybu. To rozróżnienie ma znaczenie praktyczne: polemika z merytoryczną trafnością oceny nie mieści się w ramach tej procedury.
Zgodnie z art. 44n ust. 1 Ustawy o systemie oświaty:
Uczeń lub jego rodzice mogą zgłosić zastrzeżenia do dyrektora szkoły, jeżeli uznają, że roczna ocena klasyfikacyjna z zajęć edukacyjnych lub roczna ocena klasyfikacyjna zachowania zostały ustalone niezgodnie z przepisami dotyczącymi trybu ustalania tych ocen.
Zastrzeżenia kieruje się do dyrektora szkoły. Uprawnienie przysługuje uczniowi oraz jego rodzicom, a szkoła powinna traktować takie wystąpienie jako element ustawowej procedury odwoławczej, a nie zwykłą korespondencję dotyczącą oceny.
Termin podstawowy: 2 dni robocze od zakończenia zajęć
Kluczowy termin wynika wprost z art. 44n ust. 3 Ustawy o systemie oświaty. Zastrzeżenia można wnosić od dnia ustalenia oceny, nie później jednak niż w terminie 2 dni roboczych od dnia zakończenia rocznych zajęć dydaktyczno-wychowawczych.
Zgodnie z art. 44n ust. 3 Ustawy o systemie oświaty:
Zastrzeżenia, o których mowa w ust. 1, zgłasza się od dnia ustalenia rocznej oceny klasyfikacyjnej z zajęć edukacyjnych lub rocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania, nie później jednak niż w terminie 2 dni roboczych od dnia zakończenia rocznych zajęć dydaktyczno-wychowawczych.
Punktem odniesienia nie jest zatem sama uroczystość rozdania świadectw, lecz ustawowy dzień zakończenia rocznych zajęć dydaktyczno-wychowawczych (w praktyce oba wydarzenia najczęściej przypadają na ten sam dzień). Przy liczeniu terminu nie uwzględnia się dnia zakończenia zajęć, a bieg dwóch dni roboczych obejmuje wyłącznie dni powszednie, z pominięciem sobót, niedziel i dni ustawowo wolnych od pracy.
W roku szkolnym 2025/2026 Ministerstwo Edukacji Narodowej wskazało jako ostatni dzień zajęć dydaktyczno-wychowawczych piątek 26 czerwca 2026 r. Przy standardowym sposobie liczenia terminu dwa dni robocze przypadają na poniedziałek 29 czerwca i wtorek 30 czerwca 2026 r. — a więc ostatnim dniem na skuteczne zgłoszenie zastrzeżeń jest 30 czerwca 2026 r. W konkretnej szkole warto jednak każdorazowo zweryfikować tę datę z faktycznym dniem zakończenia zajęć oraz z układem dni wolnych.
Po egzaminie poprawkowym obowiązuje inny termin
Ustawa przewiduje odrębne rozwiązanie dla oceny z zajęć edukacyjnych ustalonej w wyniku egzaminu poprawkowego. W takim przypadku termin do zgłoszenia zastrzeżeń wynosi 5 dni roboczych od dnia przeprowadzenia egzaminu poprawkowego (art. 44n ust. 7 Ustawy o systemie oświaty).
To istotne rozróżnienie organizacyjne. Przy klasycznej klasyfikacji rocznej punktem odniesienia jest zakończenie rocznych zajęć, natomiast przy ocenie ustalonej po egzaminie poprawkowym — dzień przeprowadzenia tego egzaminu. Warto o tym pamiętać zwłaszcza pod koniec sierpnia, gdy egzaminy poprawkowe się kończą.
Co robi dyrektor po otrzymaniu zastrzeżeń
Wpłynięcie zastrzeżeń nie uruchamia procedury automatycznie. Dyrektor w pierwszej kolejności ocenia, czy tryb ustalenia oceny rzeczywiście został naruszony. Dopiero w razie stwierdzenia takiego naruszenia dyrektor szkoły powołuje komisję, a jej dalszy sposób działania zależy od tego, jakiej oceny dotyczą zastrzeżenia.
Przy zastrzeżeniach do oceny z zajęć edukacyjnych komisja przeprowadza sprawdzian wiadomości i umiejętności ucznia oraz ustala roczną ocenę klasyfikacyjną z tych zajęć. Przy zastrzeżeniach do oceny zachowania komisja ustala roczną ocenę klasyfikacyjną zachowania (art. 44n ust. 4 Ustawy o systemie oświaty).
Sprawdzian wiadomości i umiejętności
Szczegółowe zasady przeprowadzenia sprawdzianu określa Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2572 ze zm.). Sprawdzian co do zasady ma formę pisemną i ustną, a w przypadku plastyki, muzyki, techniki, informatyki i wychowania fizycznego przede wszystkim formę zadań praktycznych.
Zgodnie z § 17 ust. 4 tego rozporządzenia:
Sprawdzian wiadomości i umiejętności ucznia przeprowadza się w terminie 5 dni od dnia zgłoszenia zastrzeżeń, o których mowa w art. 44n ust. 1 ustawy o systemie oświaty. Termin sprawdzianu uzgadnia się z uczniem i jego rodzicami.
Rozporządzenie określa również skład komisji (przewodniczący oraz nauczyciele prowadzący dane lub pokrewne zajęcia) oraz obowiązkowe elementy protokołu. Protokół ze sprawdzianu — podobnie jak protokół z posiedzenia komisji ustalającej ocenę zachowania — stanowi załącznik do arkusza ocen ucznia.
Ocena ustalona przez komisję nie może być niższa
Ustawa chroni ucznia przed pogorszeniem sytuacji w następstwie uruchomienia procedury: roczna ocena ustalona przez komisję nie może być niższa od oceny ustalonej wcześniej.
Ocena wydana przez komisję jest co do zasady ostateczna. Wyjątek dotyczy negatywnej rocznej oceny klasyfikacyjnej z zajęć edukacyjnych, która może jeszcze zostać zmieniona w wyniku egzaminu poprawkowego, na zasadach przewidzianych w ustawie (art. 44n ust. 5 Ustawy o systemie oświaty).
Termin na zastrzeżenia — najkrótsza odpowiedź
Zastrzeżenia do rocznej oceny klasyfikacyjnej można zgłosić od dnia jej ustalenia, najpóźniej w ciągu 2 dni roboczych od dnia zakończenia rocznych zajęć dydaktyczno-wychowawczych. Jeżeli ocenę ustalono w wyniku egzaminu poprawkowego, termin wynosi 5 dni roboczych od dnia przeprowadzenia tego egzaminu. Dla szkoły oznacza to przede wszystkim konieczność precyzyjnego ustalenia daty wpływu zastrzeżeń oraz odróżnienia zarzutu naruszenia trybu od zwykłej polemiki z wysokością oceny.
Źródła
- Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 881) — art. 44n
- Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2572 ze zm.) — § 17
- Kalendarz roku szkolnego 2025/2026 — Ministerstwo Edukacji Narodowej (gov.pl)