Krajowe Ramy Interoperacyjności nie są tematem wyłącznie „dla informatyka”. Rozporządzenie z 21 maja 2024 r. dotyczy podmiotów realizujących zadania publiczne, a więc także szkół, i obejmuje nie tylko kwestie techniczne, ale również organizację bezpieczeństwa informacji, procedury, analizę ryzyka i sposób korzystania z systemów teleinformatycznych. Rozporządzenie określa KRI oraz minimalne wymagania dla rejestrów publicznych, wymiany informacji elektronicznej i systemów teleinformatycznych.
Z punktu widzenia dyrektora najważniejsze jest to, że szkoła ma działać w sposób uporządkowany i bezpieczny. KRI wymagają, aby podmiot realizujący zadania publiczne dobierał środki, metody i standardy służące ustanowieniu, wdrożeniu, eksploatacji, monitorowaniu, przeglądowi, utrzymaniu i udoskonalaniu systemów teleinformatycznych oraz procedur organizacyjnych.
Zadania dyrektora
Tak najprościej, co konkretnie musi robić dyrektor w związku z rozporządzeniem o KRI:
- Zapewnić w szkole system zarządzania bezpieczeństwem informacji – nie tylko „na papierze”, ale jako realny sposób działania placówki. Rozporządzenie wymaga opracowania, ustanowienia, wdrożenia, monitorowania, przeglądania, utrzymywania i doskonalenia takiego systemu.
- Uporządkować i aktualizować wewnętrzne regulacje dotyczące bezpieczeństwa informacji oraz systemów teleinformatycznych. To oznacza, że szkoła powinna mieć aktualne zasady, procedury i podział odpowiedzialności, a nie stare dokumenty odłożone do segregatora.
- Zrobić i okresowo powtarzać analizę ryzyka dla informacji i systemów używanych w szkole. Nie jednorazowo, tylko regularnie i przy zmianach, tak aby wiedzieć, gdzie są realne zagrożenia.
- Dopilnować inwentaryzacji sprzętu, oprogramowania i zasobów informacyjnych używanych do realizacji zadań publicznych. Szkoła musi wiedzieć, z czego korzysta i co faktycznie trzeba chronić.
- Uregulować zasady nadawania, zmiany i odbierania uprawnień do systemów. Dyrektor ma dopilnować, by dostępy nie były przypadkowe, wspólne ani pozostawiane po odejściu pracownika.
- Zadbać o szkolenia pracowników w zakresie bezpieczeństwa informacji. Rozporządzenie wprost wymaga szkoleń osób zaangażowanych w przetwarzanie informacji.
- Zapewnić ochronę informacji przed utratą, błędami, nieuprawnioną modyfikacją i nieuprawnionym ujawnieniem. W praktyce oznacza to dopilnowanie, by szkoła miała sensowne zabezpieczenia organizacyjne i techniczne, a nie tylko hasło do komputera.
- Dopilnować kopii zapasowych i ograniczania skutków awarii. Rozporządzenie mówi o minimalizowaniu ryzyka utraty informacji w wyniku awarii, więc dyrektor powinien wiedzieć, czy backupy są robione, gdzie są przechowywane i czy da się z nich odtworzyć dane.
- Ustalić sposób zgłaszania incydentów bezpieczeństwa informacji i wymagać, by były zgłaszane bezzwłocznie. Szkoła powinna mieć z góry ustalony sposób reakcji, a nie improwizować po fakcie.
- Zapewnić coroczny audyt wewnętrzny bezpieczeństwa informacji. Rozporządzenie wprost wymaga okresowego audytu wewnętrznego nie rzadziej niż raz na rok.
- Dopilnować rozliczalności działań w systemach, czyli tego, aby ważne operacje były dokumentowane w logach. Obowiązkowo logowane mają być m.in. działania z uprawnieniami administracyjnymi, zmiany konfiguracji i dostęp do danych prawnie chronionych w wymaganym zakresie.
- Zapewnić przechowywanie logów przez wymagany czas. Jeśli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, logi przechowuje się przez dwa lata.
- Dopilnować zgodności systemów z przyjętymi normami i politykami bezpieczeństwa. Rozporządzenie wskazuje, że wymagania uznaje się za spełnione, jeśli system zarządzania bezpieczeństwem informacji opracowano na podstawie PN-ISO/IEC 27001, a zabezpieczenia, ryzyko i audyt odnoszą się do norm powiązanych, w tym PN-ISO/IEC 27002 i 27005. To nie znaczy, że szkoła musi kupować certyfikat ISO, ale powinna organizować bezpieczeństwo według tego typu standardu.
- W przypadkach wynikających z analizy ryzyka wprowadzić dodatkowe zabezpieczenia, a nie poprzestawać na minimum. Rozporządzenie mówi wprost, że jeśli analiza ryzyka tego wymaga, trzeba ustanowić dodatkowe środki ochrony.
- Pilnować, żeby szkoła używała systemów teleinformatycznych zgodnych z minimalnymi wymaganiami określonymi w rozporządzeniu. Dla dyrektora oznacza to praktycznie nadzór nad tym, by np. e-dziennik, poczta, systemy administracyjne czy strona szkoły były utrzymywane bezpiecznie i w sposób kontrolowany, nawet jeśli technicznie robi to informatyk albo firma zewnętrzna. Samo rozporządzenie rozróżnia bowiem KRI, wymagania dla rejestrów publicznych i osobno minimalne wymagania dla systemów teleinformatycznych.
To właśnie rozporządzenie wskazuje m.in. na potrzebę okresowej analizy ryzyka, aktualizacji regulacji wewnętrznych, inwentaryzacji sprzętu i oprogramowania, szkolenia osób zaangażowanych w przetwarzanie informacji, ustalenia zasad bezpiecznej pracy mobilnej i zdalnej, bezzwłocznego zgłaszania incydentów oraz corocznego audytu wewnętrznego bezpieczeństwa informacji.

Co to oznacza w praktyce?
Dla dyrektora nie oznacza to obowiązku samodzielnego konfigurowania serwera, strony internetowej czy sieci. Oznacza natomiast obowiązek zorganizowania szkoły w taki sposób, aby bezpieczeństwo informacji było realnie zarządzane. Dyrektor ma wiedzieć, kto odpowiada za systemy, kto ma dostęp, jak wygląda obieg decyzji, kto robi backupy, kto reaguje na incydenty i czy przyjęte zasady naprawdę działają.
więcej o KRI pisaliśmy tutaj: Krajowe Ramy Interoperacyjności w szkole – jakie wymagania musi spełnić placówka oświatowa?
Źródła
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 maja 2024 r. w sprawie Krajowych Ram Interoperacyjności, minimalnych wymagań dla rejestrów publicznych i wymiany informacji w postaci elektronicznej oraz minimalnych wymagań dla systemów teleinformatycznych
https://dziennikustaw.gov.pl/DU/2024/773 - Ustawa z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20240000307 - Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20170000059 - Portal Gov.pl – Standardy Krajowych Ram Interoperacyjności
https://www.gov.pl/web/ia/standardy-krajowych-ram-interoperacyjnosci-kri
