Ruszają ogólnopolskie badania profilaktyczne dzieci i młodzieży WOBASZ DZIECI

Od września 2026 r. mają rozpocząć się ogólnopolskie badania profilaktyczne dzieci i młodzieży WOBASZ DZIECI. To projekt dotyczący zdrowia uczniów, realizowany w formule współpracy między Ministerstwem Zdrowia, Narodowym Instytutem Kardiologii, Ministerstwem Edukacji Narodowej oraz Ministerstwem Sportu i Turystyki. Dla szkół oznacza to przede wszystkim udział w przedsięwzięciu, w którym edukacja, profilaktyka i zdrowie publiczne spotykają się w jednym obszarze.

Czym są badania WOBASZ DZIECI

WOBASZ DZIECI to Wieloośrodkowe Ogólnopolskie Badania Stanu Zdrowia Ludności skierowane do dzieci i młodzieży. Zgodnie z komunikatem Ministerstwa Edukacji Narodowej celem projektu jest kompleksowa ocena stanu zdrowia dzieci i młodzieży w Polsce. W badaniu ma wziąć udział 3,5 tys. uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych ze 107 gmin z terenu całej Polski.

W komunikacie Ministerstwa Edukacji Narodowej z 5 maja 2026 r., w części wprowadzającej, wskazano, że projekt służy „kompleksowej ocenie stanu zdrowia” dzieci i młodzieży. To ważne rozróżnienie: źródło opisuje badanie jako przedsięwzięcie profilaktyczne i diagnostyczno-analityczne, a nie jako program szkolny czy dodatkowe zadanie dydaktyczne.

Badania profilaktyczne od września 2026 r.

Zgodnie z komunikatem resortu zdrowia badania mają być prowadzone od września 2026 r. przez ponad 300 zespołów badawczych. Udział w nich mają wziąć uczniowie w wieku 7–18 lat. Zakres badań obejmuje ankietę dotyczącą stylu życia i zdrowia, pomiary masy ciała, wzrostu, obwodów i ciśnienia tętniczego, a także badania laboratoryjne krwi i moczu.

Z komunikatu Ministerstwa Zdrowia z 5 maja 2026 r., część „Największe badanie zdrowia dzieci w Polsce”, wynika zasada szczególnie istotna dla szkół i rodziców: badania będą prowadzone „wyłącznie za zgodą rodziców lub opiekunów”. Oznacza to, że komunikat nie przedstawia udziału ucznia jako obowiązkowego, lecz jako zależny od decyzji rodziców albo opiekunów.

Cel badań: profilaktyka chorób układu krążenia

Główne założenie projektu dotyczy wczesnego rozpoznawania ryzyka chorób układu krążenia i budowania profilaktyki od najmłodszych lat. Ministerstwo Edukacji Narodowej wskazuje, że dotychczas brakowało kompleksowych analiz pozwalających ocenić skalę występowania takiego ryzyka wśród dzieci i młodzieży. Na podstawie zebranych danych ma powstać strategia profilaktyczna oraz plan działań z zakresu wczesnej interwencji zdrowotnej.

Projekt jest częścią Narodowego Programu Chorób Układu Krążenia na lata 2022–2032, finansowanego przez Ministra Zdrowia. Na stronie Ministerstwa Zdrowia wskazano, że głównym celem NPChUK jest obniżenie zachorowalności i umieralności z powodu chorób układu krążenia, a jednym z obszarów programu są inwestycje w edukację, profilaktykę i styl życia.

Rola szkoły w projekcie profilaktycznym

W komunikatach resortowych wyraźnie zaznaczono rolę szkoły jako środowiska, w którym możliwe jest łączenie działań edukacyjnych i profilaktycznych. Ministerstwo Edukacji Narodowej poinformowało, że podpisało porozumienie o współpracy przy realizacji badań, a Ministerstwo Zdrowia wskazało szkołę jako naturalne środowisko profilaktyki.

Z komunikatu Ministerstwa Zdrowia z 5 maja 2026 r., część „Szkoła jako naturalne środowisko profilaktyki”, pochodzi wypowiedź, zgodnie z którą „System edukacji ma wpływ na postawy młodych ludzi”. Dla dyrektorów i nauczycieli oznacza to przede wszystkim informacyjny i organizacyjny kontekst projektu, jednak bez dopowiadania szczegółowych obowiązków, których komunikaty nie precyzują.

Do czego mają posłużyć wyniki WOBASZ DZIECI

Według komunikatów wyniki badań WOBASZ DZIECI mają służyć rozwojowi profilaktyki chorób układu krążenia, edukacji zdrowotnej, wspieraniu zdrowych nawyków, planowaniu programów zdrowia publicznego oraz dalszej współpracy międzyresortowej. Dane z badań mają więc znaczenie nie tylko indywidualne, ale także systemowe.

WOBASZ DZIECI jest rozwinięciem wcześniejszych badań WOBASZ prowadzonych wśród dorosłych. Ministerstwo Zdrowia przypomina, że poprzednie edycje z lat 2003–2005 oraz 2013–2014 objęły ponad 20 tys. dorosłych Polaków, a trzecia edycja dla dorosłych była realizowana w latach 2025–2026.

Znaczenie informacji dla dyrektorów i nauczycieli

Dla szkół najważniejsze jest rzetelne oddzielenie tego, co wynika z oficjalnego komunikatu, od tego, czego komunikat jeszcze nie określa. Wiadomo, że badania mają ruszyć od września 2026 r., obejmować uczniów w wieku 7–18 lat i odbywać się za zgodą rodziców lub opiekunów. Wiadomo również, że szkoła ma istotną rolę w projekcie, ale źródła nie opisują szczegółowej procedury szkolnej, wzorów dokumentów ani harmonogramów dla poszczególnych placówek.

WOBASZ DZIECI należy więc traktować jako ważne przedsięwzięcie profilaktyczne o zasięgu ogólnopolskim, które może wymagać od szkół dobrej komunikacji z rodzicami i spokojnego wyjaśniania celu badań. Najważniejsze pozostaje oparcie się na informacjach oficjalnych i niewyprzedzanie komunikatów organizacyjnych, które mogą pojawić się na dalszym etapie realizacji projektu.